بسته
(0) کالا
هیچ محصولی در سبد خرید شما وجود ندارد.
دسته بندی محصولات زِیتونِت
    فیلترها
    Preferences
    جستجو

    معرق کاری را بهتر بشناسیم ( هنر و صنایع دستی معرق)

    معرق در معنای کلام « اصولا هر چیز رگه دار را گویند» ولی مفهوم آن در این نوع بخصوص هنر ایجاد نقش ها و طرح های زیبایی است که از دوربری و تلفیق چوب های رنگی روی زمینه ای از چوب یا پلی استر سیاه شکل می گیرد.

    در تعریف دیگری از معرق چوب آورده اند:

    هنر گردآوردن تکه های کوچک رنگین چوب با داشتن طرح از پیش تعیین شده به منظور ایجاد نقش مورد نظر و زیبا جلوه دادن آن طرح با استفاده از رنگ های طبیعی چوب.

    ♦ تاریخ پیدایش معرق کاری:

    تاریخ پیدایش هنر معرق کاری به درستی مشخص نیست. ولی از تطبیق هنرمنبت(معرق کاری) و کاشی کاری میتوان رابطه این دو هنر را دریافت.

    برای آشنایی با ریشه معرق کاری میتوان از گنبد سرخ مراغه که در زمان ایلخانیان ساخته شده است، یاد کرد.

    این گنبد نوع بسیار ساده کاشی کاری بدین سبک است. کاشی کاری معرق در دوران مغول نیز به همین منوال بود و تداوم آن در عصر صفوی به اوج خود رسید و آثار ارزنده ای در هنر کاشی کاری بوجود آمد.

    در دوران افاغنه و زندیه با افول همراه شد و در دوران قاجاریه نیز کاشی کاری معرق تقلیدی ناقص از آثار گذشتگان بود. با سفر هنرمندان به خارج از کشور و دیدن اروپا، گرایش آنان به فرهنگ اروپایی تغییرات و دگرگونی های بسیاری در نقش های کاشی کاری بوجود آمد.

    از آن پس ما شاهد طرح انسان و شکار و اسلحه جنگی در هنر کاشی کاری دوران قاجاریه بودیم.

    یکی از وجه تشابهات هنر کاشی کاری و معرق کاری روی چوب، شیوه ی عمل آنهاست که در هر دو از ترکیب قطعات رنگی جنس مورد نظر شکل می گیرد.

    سابقه معرق کاری و آموزش آن در اداره کل هنرهای سنتی به سال 1309 هجری شمسی بر می گردد. در آن سال به پایمردی استاد حسین طاهرزاده بهزاد، گروهی از هنرمندان نام آور هنرهای سنتی از سراسر کشور گرد هم آمدند و مدرسه صنایع مستظرفه را بنیان گذاشتند.

    این موسسه از دیرباز تا به امروز با عنوان های گوناگونی مانند مدرسه صنایع قدیمه، هنرستان هنرهای ملی، اداره هنرهای ملی و اسامی دیگری مطرح بوده است.

    در سال 1360 به استناد موافقیت نامه معاونت فرهنگی وقت، واحد آموزش مستقلی برای تعلیم هنرجوهای سنتی آغاز به کار کرد و سرانجام در سال 1362 با تاسیس اداره کل آموزش برای عموم مشتاقان به فراگیری هنرهای سنتی، سرآغازی نوین برای تداوم این هنر شد که در کنار آن میتوان از نام استاد سید کمال میر طبیبی نام برد که به آموزش منبت و معرق می پرداختند.

    منبت و معرق طی سالیان زیادی که از عمرش گذشته است، مدیون افراد زیادی است که از بین تعداد بیشماری افراد میتوان به نام های پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی، علی و خلیل امامی و احمد رعنا اشاره داشت.

    این هنر در آغاز برای تزیین میز و بوفه و تکیه گاه صندلی به کار برده می شد. تنها نقش های اسلیمی با پنج رنگ محدود چوب های آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد و توت مورد استفاده قرار می گرفت.

    چوب آبنوس

    نمونه ای از چوب آبنوس

    چوب درخت توت

    نمونه ای از چوب توت

    چوب درخت گلابی

    نمونه ای از چوب گلابی

    در دوران قدیم شیوه ی اجرای معرق با شیوه ی اجرای امروز بسیار متفاوت بود و به نوعی شیوه ی معرق هندی بود. این شیوه به این صورت بود که هنرمندان صنایع دستی معرق کاری ابتدا بوسیله ی کارد مخصوص منبت، محل قرار گرفتن نقش ها روی شی مورد نظر را مطابق طرح می کندند و سپس نقش ها را از چوب های رنگی به وسیله ی مته ای که اختصاص به تعمیر چینی داشت و سوهان های مخصوص و اره ای به نام چِکی، دوربُری می کردند و در محل مقرر قرار می دادند.

    این شیوه تا آنجا ادامه یافت که بالاخره احمد رعنا با اثر ابداعی خود به نام شکارگاه، معرق را از حالت مسطح خارج کرد، و به صورت نیمه برجسته مطرح نمود که همین شیوه تا امروز با نام منبت معرق متداول است.

    شکارگاه اثر-احمدرعنا

    در قسمت دوم این نوشته ضمن آشنایی با ابزارهای معرق کاری، به معرفی شیوه های معرق کاری خواهیم پرداخت، هچنین نگاهی کوتاه به مواد اولیه معرق کاری خواهیم داشت، با زیتونت همراه باشید.

    اگر این مقاله دارای نواقصی است، میتوانید در بخش نظرات سایت آن را با زیتونت و دیگر خوانندگان اینجا مطرح نمایید.

     

    نظر خود را وارد نمایید.