بسته
(0) کالا
هیچ محصولی در سبد خرید شما وجود ندارد.
دسته بندی محصولات زِیتونِت
    فیلترها
    Preferences
    جستجو

    موانع پیشرفت صنعت گردشگری و چالشهای حقوقی گردشگران خارجی در ایران

    دستیابی به فرایند توسعه ای هر کشور، مستلزم بهره گیری از شیوه های متنوع است که اکوتوریسم یکی از این شیوه ها است.

    اکوتوریسم یا بومگردی با اهداف گوناگون مثل تفرج و تفریح، کسب علم و معرفت و یا پندآموزی و عبرت از احوال گذشتگان، آشنایی با رسوم و فرهنگ های مختلف صورت می گیرد و همه می دانیم صنعت گردشری به یکی از مهمترین محل اَرزآوری به کشورها و منبع درآمد ملی بسیاری از کشورهای جهان محسوب می شود.

    با عنایت به اینکه در کشور ما، این صنعت از زوایای مختلف مورد بحث و بررسی قرار نگرفته، موانع و مشکلات جذب توریست به صورت جدی و راه گشای، شناسایی نشده و برنامه ریزی مشخصی نیز در این زمینه صورت نگرفته است.

    این موضوع از این جهت انتخاب شد تا خوانندگان با توجه به اهمیت و تاثیر سیروسفر در ابعاد مختلف زندگی بشر، با عنایت بیشتری به این موضوع بها دهند و از قوانین و مقرراتی که در حمایت از گردشگران تصویب و وضع شده است آگاهی یابند.

    لازمه اجرای حق گردشگری، شناسایی حقوق مهمه دیاری تحت عنوان حقوق و آزادی های اساسی بشری است زیرا هرگاه انسان از حق گردشگری به عنوان یک حق فطری برخوردار باشد ولی اجازه ورود و اقامت در کشور دیار نداشته باشد و جان و مال او در کشور محل اقامت در امان نباشد و در صورت تعرض به جان و مال او، اجازه مراجعه به دادگاه های آن کشور و دفاع از حق خود نداشته باشد حق گردشگری بی معنا خواهد بود.

    در طی چند دهه ی گذشته، گردشگری یکی از صنایع اصلی جهان به شمار آمده است و نقش فزآینده ای در رشد اقتصاد بازی می کند.

    بر طبق گزارش های سازمان جهانی گردشگری، سفر و گردشگری بین المللی، 300 میلیون شغل به صورت مستتقیم و غیرمستتقیم فراهم می کند و 13 درصد از تولید ناخالص داخلی کشورهای جهان را ایجاد میکند که اگر گردشگری درون مرزی هم به حساب آورده شود این ارقام بطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.

    این پدیده که میتوانسته به عنوان یکی از قدرتمندترین ابزارها در خدمت اسلام و انقلاب اسلامی قرار گیرد، برخی با ناآگاهی بدبینانه آن را ارزش گذاری نموده اند و ناهماهنگی حقوق داخلی نیز باعث شده است تاکنون حرکتی جدی و اساسی در جهت راه اندازی و گسترش آن انجام نشده است.

    در این باب با وجود زمینه های گردشگری بسیاری در کشور، ایران از رده خوبی در جذب عملی جهانگردان قرار ندارد و این امر بخشی را میتوان به عدم تبلیغات در سطح بین الملل برشمرد و دیگر اینکه تبلیغات سو کشورهای ناهمسو، علیه ایران اسلامی باعث عدم رشد این صنعت در کشورمان شده است.

    احترام به بیگانه و وضع مقررات مناسب آنان از زمانهای قدیم مورد توجه بوده است، در روم باستان ما قانون اقوام را سراغ داریم که به تنظیم روابط بین شهروندان و خارجیان می پرداخت. گردشگری دارای ابعاد مهمی است که میطلبد مقنن ما نیزدر وضع قوانین جدید در این خصوص لحاظ کند.

    توریستها به دلایل مختلف سفر میکنند، ولی به طور کلی انگیزه ی اکثریت آنها از مسافرت، استفاده از آب و هوای خوش و مناظر مطلوب، دریانوردی، ماهیگیری، قایقرانی، کوه نوردی و بهره گیری از آبهای معدنی است.

     

    فعالیت کانون های توریستی پدیده جدیدی نیست، بلکه سالهاست که مراکز آبهای معدنی، سواحل زیبا و جاذبه های طبیعی در جذب توریست سهم شایسته ای داشته اند؛ به گونه ای که یک کانون توریستی، همواره در کنار یک چهره دلپذیر یا شفابخش طبیعی پای می گیرد و توسعه می یابد.

    گردشگری را میتوان صنعت سفید نام نهاد، زیرا بر خلاف اغلب صنایع تولیدی، بدون آلوده سازی محیط زیست انسانی، زمینه ساز دوستی و تفاهم بین ملتها را فراهم میکند و صلح و صفا را برای مردم به ارمغان می آورد. کشور ما نیز از جنبه ی جاذبه های گردشگری، دارای انواع اقلیم ها، فضاها و فصلهاست و از جنبه آثار باستانی، مناطق تفریحی و زیبایی های طبیعی با کشورهای پیشرفته در صنعت گردشگری برابری میکند.

    از عوامل ضروری برای انجام این مقاله زیتونت، پی بردن به ارزش و جایگاه گردشگری در خنثی کردن تنشها در منزوی کردن ایران است و ورود گردشگران از دیار کشورهای جهان به کشوری مانند ایران را که در دو دهه اخیر مورد هجوم گسترده و بمباران بی امان تبلیغات ضد ایرانی، سهم بسزایی در خنثی سازی این تبلیغات و زدودن آثار سو آن دارد و این امر سبب ارائه چهره حقیقی جمهوری اسلامی به دیار ملل میشود. سخنان برخی از خارجیان که دست اندرکار امر جهانگردی هستند، گویای این واقعیت است.

    یکی از مدیران شرکتهای جهانگردی بلژیک پس از دیداری از ایران، گفته است «متاسفانه به دلیل تبلیغات مغرضانه رسانه های غربی، مردم جهان، بویژه مردم بلژیک، تصویر مبهمی از ایران در ذهن دارند. آنان هرگاه نام ایران را می شنوند ناخودآگاه(خشتونت، جنگ، و حتی عملیات تروریستی)، برایشان تداعی میشود در صورتی که ما در این سفر متوجه شدیم، امنیت ایران از همه ی کشورها بیشتر است و مردم ایران از مهربان ترین مردم جهان هستند.

    یکی از بخشهای مهم اقتصادی کشورها، گردشگری است که سهم بسزایی در رشد و توسعه اقتصادی دارد، این رشته از فعالیتها نه تنها باعث سرمایه گذاری خصوصی در بخش گردشگری میشود، بلکه بیشتر دولتها نیز مقادیر زیادی از منابع انسانی و مالی خود را صرف این گونه درآمد ملی، یعنی گردشگری نموده که تاثیر زیادی در رشد اقتصادی کشور داشته و کشور را از وابستگی اقتصادی به یک منبع درآمد، به دور می دارد.

    با توجه به جایگاه ویژه ایران از نظر اکوتوریسم و گردشگری روستایی، بررسی وضعیت حقوقی این صنعت نیز ضروری است که در مقاله حاضر زیتونت به آن پرداخته ایم.

    تعاریف و مفاهیم توریسم یا گردشگری

    گردشگر واژه ای است فرانسوی از ریشه «تور» گرفته شده است و به معنای چرخش، پیمودن، طی کردن، سیر کردن و گردش نمودن و اصطلاح توریست برای نخستین بار در میان فرانسویان متداول گشت. در ابتدای قرن نوزدهم در فرانسه معمول بود که نجبا و اشراف زادگان برای یادگیری و کسب تجربه های لازم زندگی، به مسافرت می رفتند که به این جوانان توریست میگفتند.

    واژه توریسم نخستین بار در سال 1811 م در مجله ای انگلیسی به نام (Sporting Magazine)مجله ورزشی، به کار برده شد. در آن زمان این لغت به معنای مسافرت به منظور تماشای آثارتاریخی و بازدید از مناظر طبیعی برای کسب لذت به کار میرفت.

    از آن زمان تاکنون معانی و تعاریف متعددی از سوی صاحب نظران ارائه شده است. در اینجا به تعریف گردشگری از طرف سازمان ملل، بر اساس پیشنهاد کنفرانس بین المللی ترانستپورت و گردشگری آن سازمان در رم، به تصویب رسیده است، میپردازیم «گردشگر کسی است که به منظور تفریح، بازدید از نقاط دیدنی، معالجه، تجارت، ورزش یا زیارت، به جایی غیر از مکانی که در آن اقامت دارد سفر میکند، مشروط بر اینکه حداقل مدت اقامت او از 24 ساعت کمتر و از 6 ماه بیشتر نباشد.

     گردشگری عبارت است از گذران اختیاری مدتی از اوقات فراغت خود در مکانی غیر از محل سکونت دائمی به قصد بهره برداری از لذتهای گردشگری.

    اصلی ترین فعالیت توریسم، بر پایه ی طبیعت است که سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است. این نوع سفر همراه با حفظ محیط زیست بوده و باعث بهبود کیفیت زندگی مردم محلی میگردد. طبیعتگردی حداقل آسیب را به طبیعت و فرهنگ منطقه وارد میکند و نوعی از گردشگری است که ریشه های آن به طبیعت و محیط های باز گسترش یافته است.

    نخستین مسافرانی که در هیمالیا کوهپیمایی کردند را میتوان اکوتوریستها بر شمرد. طبق تعریف ارائه شده توسط انجمن بین المللی طبیعتگردی،  طبیعتگردی سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در آن محیط زیست حفظ و بر رفاه مردم محلی تاکید میشود.

    گردشگری در معنای کلاسیک، نوعی از فعالیتهای توریستی است که درآمد اضافی را برای آنهایی که شغل اصلی مانند(کشاورزی و صنعت)، دارند را فراهم می آورد. آنتونی دونت، توریسم را به ویژه توریسم روستایی را رهایی از زنگی کسالت بار شهری برای بهره گیری از مواهب طبیعی و برخورداری از جاذبه های طبیعی در جنگل ها، مراتع ، رودخانه ها میداند که در محیط روستایی با ارائه تسهیلات رفاهی و خدماتی همراه میشود.

    در سال 1986 م کمیسیون جوامع اروپایی، نه تنها گردشگری مزرعه یا گردشگری کشاورزی، بلکه تمامی فعالیت های کشاورزی در نواحی روستایی، گردشگری روستایی تعریف نمود.

     در تعریفی دیگر، گردشگری روستایی به مجموعه فعالیتهایی اطلاق شده است که از طریق فعالیتهای گردشگری، مانند تامین اقامتگاه، غذا و یادگیری و آموزش درباره روستا و مزرعه درآمدهایی را برای ساکنان آن سکونتگاه های روستایی ایجاد میکند.

     در یک جمع بندی از تعاریف ارائه شده می توان تعریف زیر را برای گردشگری روستایی پیشنهاد کرد؛ گردشگری روستایی شامل هر نوع فعالیت تفریحی و گذران اوقات فراغت است با دریافت خدماتی از قبیل غذا، محل اقامت و محصولات محلی از ساکنان محلی در مکانی از نظر قوانین و مقررات جاری کشور یا از نظر ماهیت اقتصادی و فرهنگی روستا محسوب میشود.

    اکوتوریسم و اکوتوریست

    توریستم دارای اشکال مختلف و انواع گوناگونی است که بسته به شرایط محیطی، متفاوت میباشد. اکوتوریسم رویکرد جدید گردشگری در طبیعت بوده که در سالهای اخیر مطرح شده است، اینگونه از گردشگری در قرن بیست و یکم از چنان اهمیتی برخوردار میباشد که سازمان ملل متحد، قرن حاضر را قرن اکوتوریستم نامیده است. با افزایش آگاهی مردم از فواید و اثرات مثبت تجربه مستقیم طبیعت، اهمیت اکوتوریستم بیشتتر میشود. منظور از اکوتوریستم که از دو واژه ی اکولوژی و توریسم مشتق شده، آن نوع از توریسم است که با محیط های طبیعی، بکر و دست نخورده و همچنین نواحی محافظت شده مرتبط میشود. اکوتوریسم به محافظت اکوسیستم کمک میکند و برای منابع طبیعی و ارزشهای بومی جوامع محلی، احترام و ارزش قائل است.

    اکوتوریستم یا گردشگری در طبیعت، از انواع توریستم مسئولانه است که هدف اصلی آن حفاظت از محیط زیست است. این الگوی فضایی، دربرگیرنده گونه های متفاوتی از گردشگری، شامل، گردشتتاری زیست محیطی، گردشگری دریایی، گردشگری ورزشی، گردشگری صید و شکار، گردشگری و جمع آوری گیاهان و حیوانات و نظیر اینهاست.

    اکوتوریست کسی است که برای بهره گیری از طبیعت، به چالشهای فیزیکی و فکری میپردازد. اکوتوریست علمی به تعامل با مردم بومی علاقه مند است و تسهیلات ساده و بی تکلف را بر تسهیلات لوکس و تجملی توریستی ترجیح میدهد. وی با مشارکت فعال خود در جستجوی کسب تجربه و یادگیری است و برای این تجربه ارزش قائل است.

    تاریخچه گردشگری در جهان

    گاه چنین به نظر میرسد که گردشگری، پدیده ای نو در تاریخ بشر است، در حالی که این صنعت یا نهاد، در تاریخ زندگی جمعی انسان ریشه دارد و از دوره های بسیار کهن، صورتهای مختلف جهانگردی و گردشگری وجود داشته است.

    مردم در تمدنهای ما قبل تاریخ برای بدست آوردن غذا و دوری از خطر و یا نقل مکان به مناطقی که دارای آب و هوای بهتر بود اقدام به سفر میکردند، در دوره های بعد، انگیزه تجارت و تبادل کالا به علل فوق اضافه شد. با گسترش امپراتوری های باستان، مسافرتهای رسمی دولتی که حاصل آن اعزام نمایندگان حکام به مکانهای دوردست، جهت جنگها و دریافت مالیات و خراج بود، نیز شروع گردید. در دوره حکومت خانواده های سلطنتی در مصر، مسافرت با قصد تجارت و تفریح انجام میشد.

    این صنعت دوره های زیادی را گذراند و تا انقلاب صنعتی در سال 1750 ادامه یافت و پایه و اساس گردش های دسته جمعی گردید. تغییرات اجتماعی موج تغییر مشاغل و گسترش طبقه میانی اجتماع گردید و این طبقه توان بیشتری یافت تا بیشتر به تفریح و مسافرت برود، در نتیجه افزایش تقاضا برای مسافرت باعث شد که مسافرت های تخصصی طبقه اشتراف گراند تور شکل تازه ای به خود بگیرد و به مسافرت های تفریحی در سطح عمومی تبدیل شود.

    انقلاب صنعتی همچنین موج پدید آمدن ماشینها، قطار و کشتی هایی شد که با نیروی بخار کار میکردند نیز در توسعه گردشگری تأثیر گذاشتند و حادثه مهم دیگری که بر صنعت گردشگری اثر گذاشت، فناوری های نوین بانکی از جمله چک مسافرتی بود که آمریکایی ها ابداع کردند. افزایش درآمدها، افزایش اوقات فراغت و توسعه شبکه های حمل و نقل سریع و ارزان، همگی شرایطی را به وجود آوردند که باعث رشد بازاریابی در بخش گردشگری شد.

    تاریخچه گردشگری در ایران

    ایران با توجه به تمدن کهن خود، از کشورهای صاحب تجربه و سابقه دار در گردشگری محسوب میشود. این سابقه باتوجه به دو عامل اصلی قابل تحلیل و بررسی است:

    1) موقعیت جغرافیایی، سیاسی و جذابیتهای متنوع و فراوان طبیعی، تاریخی و فرهنگی.

    2) ویژگی های اخلاقی و فرهنگی و علاقه ای که ایرانیان به سیر و سفر و مهمان نوازی داشتند. 

    آثار بدست آمده در برخی از مناطق باستانی فلات ایران نشان میدهد که از دیرباز، رفت و آمد در میان اقوام پیش از تاریخی که در این فلات می زیسته اند، رایج بوده است.

    با غلبه اسکندر و جانشینان او بر قلمرو هخامنشیان، ارتباط مداومی بین یونان و مشرق زمین ایجاد شد. در دوره اشکانیان، جاده ها و وسایل حمل و نقل نظم بیشتری پیدا کردند.

    تواتر گردشگری در ایران تداوم داشته تا در قرن حاضر با تشکیل اداره ای به نام «امور جهانگردی» در سال 1314 در وزارت کشور شکل گرفت. این اداره در سال 1323 جای خود را به «شورای عالی جهانگردی» داد.

    پس از پیروزی انقلاب اسلامی ورود جهانگردان در سطح بین المللی به کشور، افت شدیدی پیدا کرد و علل عمده این کاهش شدید پس از انقلاب را باید دگرگونی ارزشهای حاکم و عوارض وابسته به آن دانست.

    صنعت توریسم، راهبردی برای توسعه

    در مورد توسعه گردشگری روستایی دیدگاههای متفاوتی وجود دارد، بعضی آن را بخشی از بازار گردشگری میشناسند و معتقدند میتوان آن را با شکلهای دیگر بازار گردشگری، مانند گردشگری در آفتاب، گردشگری در کنار دریا، گردشگری در سواحل ماسه ای مقایسه کرد. از جنبه دیگر، گردشگری روستایی به عنوان فلسفه ای برای توسعه روستایی مطرح گردیده است که این جنبه دارای سه دیدگاه مهم است.

    از یک نگرش گردشگری به عنوان راهبری برای توسعه روستایی است که انعکاس دهنده ویژگی محیط روستایی است.

    در مواردی نیز گردشگری را به عنوان ابزار و سیاستی برای بازساخت اقتصاد روستایی، میشناسند. بعضی نیز گردشگری را به عنوان ابزار و سیاست و ابزاری برای توسعه پایدار قلمداد کرده اند.

    گردشگری راه حل کلی برای همه دردها و مسائل و مشکلات نواحی نیست، اما یکی از شیوه هایی می باشد که ممکن است آثار اقتصادی مهمی داشته باشد و به نوعی میتواند به کند شدن روند تخلیه سکونتگاهها به ویژه در مناطق روستایی و کاهش مهاجرت جمعیت کمک کند. رشد گردشگری به عنوان راهبردی برای توسعه، نسبتا تفکر جدیدی است که سیاست گزاران محلی در جوامع روستایی به اهمیت این راهبرد پی برده اند، اما تجربه کافی برای اجرای آن ندارند.

    تعدادی از نویسندگان، نمونه تحقیقاتی را انجام داده اند در مورد اینکه چگونه صنعت گردشگری از حرکت بازمی ماند یا ممکن است تاثیرات زیان آوری بر ارزشهای فرهنگی و اجتماعی داشته باشد. همچنین یک دیدگاه دیگر با این پیش زمینه فکری وجود دارد که گردشگری راه حل و علاج قطعی اقتصادی برای توسعه نواحی روستایی است.

    از طرف دیگر یک دیدگاه محتاطانه تر گردشگری را به عنوان فرآیند برنامه ریزی یکپارچه که فرصت هایی را برای به حداقل رساندن مضرات و به حداکثر رساندن منافع توسعه است معرفی میکند. در یک نگرش دیگر، گردشگری به عنوان موتور محرکه توسعه معرفی شده و دلیلی برای به حداقل رساندن مضرات و به حداکثر رساندن منافع توسعه است معرفی میکند. در یک نگرش دیگر، گردشگری به عنوان موتور محرکه توسعه روستایی معرفی شده است.

    چالش های پیش روی صنعت توریسم

    گام نخست در توسعه گردشگری، شناسایی موانع و چالش های آن است.

    شاید به عنوان یکی از چالشهای مهم گردشگری را بتوان به بازاریابی اشاره کرد. در این خصوص کارشناسان، کم بودن قدرت کشش عناصر روستایی و ناتوانی آنان در رقابت با دیگر بازارهای گردشگری را دلیلی مهم برای محدود شدن گردشگری می دانند و توسعه گردشگری را نیازمند سرمایه گذاری کلان می دانند تا بتوان به پشتوانه آن برنامه ریزی کرد.

    نبود تمایل در میان مردم به ویژه مناطق روستایی برای مشارکت محلی یا دخالت داده نشدن آنان در تصمیم گیری ها و سیاست گذاری ها نیز مشکل دیگری است که به نظر می رسد بیش از هر چیز به دلیل ناآشنایی افراد با صنعت گردشگری است. از سوی دیگر نگرانی مردم از اینکه ورود گردشگران می تواند ارزش های فرهنگ بومی را به خطر بیندازد، ناراحتی بجا و قابل بحثی به نظر می رسد. لازم است جذب گردشگر با هدف حفظ هویت بومی صورت گیرد وگرنه با رنگ باختن عناصر بومی در سبک زندگی، در آینده ای نه چندان دور، همه شهرها و روستاهایمان رونوشتی از شهرهای مدرن خواهند بود؛ بی هویت و بی هیچ جاذبه ای برای گردشگران! در این میان افرادی میتوانند در عرصه گردشگری موفق باشد که با حفظ عناصر بومی و همبستگی بین مردم به جذب گردشگر می پردازد، افراد آن محل؛ زبان، پوشش محلی و سبک زندگی خود را حفظ نمایند و رونق بازار، باعث میشود جوانان کوچ کرده به پایتخت و مراکز استانها را به خانه بازگرداند.

    جایگاه حقوق گردشگران خارجی از دید قوانین حقوقی جمهوری اسلامی ایران

    کشور ایران با سابقه درخشان خود، مدعی تدوین نخستین منشور حقوق بشر(منشور کورش کبیر) است. با نگاهی به دوران ایران باستان میتوان به اهمیت حقوق گردشگران خارجی از نگاه حکومت حاکم(هخانشیان، اشکانیان و ساسانیان)، پی برد. آنچه در این دوران تحت عنوان حقوق گردشگری مطرح بوده، بیشتر در قالب فراهم آوردن تسهیلات سفر بوده است. مثلا در زمان هخامنشیان، جاده های شهری با 2500 کیلومتر و قرار گرفتن میله های راهنما گماردن ماموران مخصوص، احداث پل و جز اینها در مسیر، تسهیلات لازم را فراهم میساخت.

     

    نظر خود را وارد نمایید.