بسته
(0) کالا
هیچ محصولی در سبد خرید شما وجود ندارد.
دسته بندی محصولات زِیتونِت
    فیلترها
    Preferences
    جستجو

    گذشته، تنها یک گذشته نیست (برنج گیلان)

    فرهنگ ایران و ایرانی کمتر شناخته شده و در این میان فرهنگ گیلان با وجود قرارگیری در شاهراه تاریخ، نیازمند پژوهشهای مردمشناسانه بیشتری است. یکی از عناصری که میتوان مفصل درباره آن در گیلان سخن گفت، بِرج یا بِج (نام فارسی: برنج) است. گیلان و مازندران، دو استان شمالی در مبدا و تولید برنج در ایران بوده اند.

     

    سفرنامه نویسانی نظیر رابینو در کتاب والیات دارالمرز گیلان، از دیرباز به کشت برنج در جلگه گیلان و حاشیه ی سپیدرود اشاره داشته اند. سپس با آغاز اصلاحات ارضی در دهه 40 شمسی و با هدف عمران و آبادانی در سطح کشور، در مناطق کوهستانی و پوشیده از جنگل گیلان، درختان جنگلی قطع شده و اراضی جنگلی به زمینهای کشت برنج تبدیل شدند. به گونه ای که پس از دهه 40، برنج قوت قالب مردم منطقه بوده و در میان پنج وعده غذایی مردمان جلگه و کوهستان گیلان، حداقل در سه وعده غذایی مصرف میشده است.

     

    جایگاه برنج، این محصول کشاورزی، در طول دوران به گونه ای بوده که در زمینه های فرهنگ، اقتصاد، سنت و باورهای گیلانیان وارد شده است. مواردی که در ادامه به آنها اشاره میگردد:

     

     ◊ تعاون و همیاری:

    تا چندی پیش تمام کشتزارهای برنج در گیلان به وسیله گروههای همیار، مرزبندی، آبیاری، نشاءکاری، دوبار وجین و درو انجام میشده است. در مراحل کشت و کار، زنانِ یاریگر نقش اول را در کشت برنج داشته اند. امروزه نیز این مراحل وجود دارد اما با ماشینی شدن و افزایش روابط پولی، همکاری و همیاری نیز بسیار کاسته شده است.

    ◊ معماری:

     

    در گذشته در کلیه مناطق گیلان و امروزه در برخی روستاها همچنان از ساقه و پوسته دانه برنج در ساختمانسازی بهره برده میشده است. کاه و کولوش(ساقه برنج) برای ساخت سقف خانه استفاده میشده و به این خانه ها "کولوشسَر" گفته میشده است. کاه و کولوش ریز خرد شد و( پوسته فِل یا زِبرِ برنج) را با گِلِ رُس مخلوط کرده و برای ساخت دیوارهای گِلی، همچنان مورد استفاده قرار میگیرد.

     

     

    ◊ تغذیه:

     

    پوسته و دانه برنج به شکلهای مختلف برای خوراک انسان و حیوان (دام و ماکیان) استفاده میگردد. دانه برنج به صورت پخته شده کته، پِال (پلو)، دانه برنج به صورت بو داده به نام وابیشته بِج، دانه برنج به صورت آرد شده جهت تهیه فرنی، حلوای آرد برنج و... مورد استفاده قرارمیگیرد. نیمه نیم دانه برنج" اُشکور" نام دارد و برای خوراک طیور و ماکیان استفاده میگردد. کاه و سَبوس (پوسته نرم برنج) خوراک گاوهای اهلی در زمستان بوده و موجب افزایش تقویت و چاق شدن دام در فصول سرد سال و کمبود علوفه میگردد.

    ♦ طب سنتی:

     

    در سالیان گذشته از اجزای مختلف برنج در درمان برخی امراض استفاده میشده است. از سبوس برنج و لعاب جوشیده ی دانه های برنج در شست و شوی موی سر جهت جلوگیری از ریزش مو استفاده میشود. از لعاب جوشیده دانه های برنج برای تقویت و رشد کودکان و درمان اسهال بهره میبرند. همچنین ماست و پِال (پلو) نیز برای درمان اسهال مفید است.

    ♦ صنایع دستی:

    خوشه ی برنج های برداشت شده به صورت تزئینی بر در و دیوار خانه آویخته میشود. به وسیله کولوش (ساقه خشک شده برنج) انواع صنایع دستی مانند جِبِد یا (آویزی که در آن ظروف سفالی، کدو و ... را قرار داده و از سقف می آویزند) طناب، جارو و... ساخته میشود.

    ♦ باورها و اعتقادات:

    آخرین دسته از برنج برداشت شده در مزرعه با نام محلی" وَرزا مُشته" به نماد و نشانه برکت تا آغاز کشت در سال آینده، در خانه نگهداری میگردد. همچنین این اعتقاد وجود دارد که زکات و کمک به نیازمند باید با پرداخت برنج صورت گیرد.

     

    منبع:

    یافته های این پژوهش به صورت پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته مسایل اقتصادی-اجتماعی جنگل در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران ارائه شده است.

    این نوشته قبلا توسط خانم سعیده عزیزی برای فصلنامه پیک زمین نوشته شده بود که در اختیار زیتونت قرار دادند.

    محصولات کشاورزی گیلان را آنلاین خریداری نمایید

    نظرات
    ۱۳۹۶/۰۹/۲۵ ۲۰:۳۰:۲۸
    عالی بود.
    خانم عزیزی توانایی بسیار خوبی در جمع اوری دانش بومی دارن لایک
    نظر خود را وارد نمایید.