بسته
(0) کالا
هیچ محصولی در سبد خرید شما وجود ندارد.
دسته بندی محصولات زِیتونِت
    فیلترها
    Preferences
    جستجو
    خبرخوان

    وبلاگ

    0 اقامتگاه بوم گردی چیست و اقامتگاه های بوم گردی چه شرایطی بایستی داشته باشند؟

    اکولوژ ( Eco-Lodge) یا همان اقامتگاه بوم گردی، به فضایی اطلاق می شود که امکان اقامت، مشارکت و کسب تجربه مبتنی بر سبک زندگی میزبان را برای بومگردان فراهم می سازد. ساختار و سازه اقامتگاه بومگردی بر گرفته از معماری سنتی منطقه میزبان و با کاربست عناصر و مصالح بوم آورد است. رعایت اندازه، رنگ، شکل، بافت، مبلمان و حتی چیدمان بر پایه معماری پایدار محیط محور است.

    نتایج نشان می دهد علاوه بر خصوصیات فیزیکی منطبق بر محیط شامل زاویه قرار گیری، رنگ بنا، اندازه انسان مقیاس و کاربری های چندگانه، بایستی نحوه مدیریت و بهره برداری نیز طبق اصول توسعه پایدار معماری لحاظ گردد. استفاده از سیستم چرخه مصرف آب، بهره گیری از انرژی های تجدیدپذیر، مدیریت پسماند و بازیافت آن و همچنین مشارکت محلی از جمله مصادیق لازم الاجرا در تحقق موفقیت یک اقامتگاه بوم گردی به عنوان یک اقامتگاه پایدار در بومی گردی است.

    جامعه بشری در آغاز هزاره سوم میلادی تغییرات تازه ای را درعرصه صنعت گردشگری تجربه می کند. صنعت گردشگری فرایند تلفیق یافته ای از فضای فیزیکی و جامعه انسانی می باشد که اشکال جدید آن نتیجه تغییر در ارزش ها و نگرش های زندگی انسان، تکنولوژی پیشرفته، رشد انفجارگونه اطلاعات و نیروهای سیاسی است.

    صنعت گردشگری با ماهیتی چند بعدی علاوه بر تامین نیازگردشگران، باعث تغییرات عمده ای در سیستم جامعه میزبان می گردد. از اینرو دولتمردان در تلاشند تا با مهیا سازی و ارزشمند نمودن جاذبه های گردشگری درمناطق دارای پتانسیل، فرصت بهره مندی از ابعاد مثبت این صنعت را فراهم سازند. یکی از مهمترین تاسیسات گردشگری در تمام انواع آن، اقامتگاهها می باشند. هتل، متل، هتل آپارتمان، بوتیک هتل، ویلا، خانه روستایی و اقامتگاه بوم گردی برخی از انواع آن می باشند. ویژگی های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی کالبد میزبان، تعیین کننده فاکتورهای موثر در طراحی، ساخت و مدیریت بهره برداری اقامتگاه های بوم گردی می شود.

    از این رو جامعه بین اللملی اکوتوریسم (The International Ecotourism Society یا TIES)، اقامتگاه بوم گردی را اینگونه تعریف می نماید: اقامتگاهی است که ضمن فراهم آوردن امکان اسکان و جذابیت برای بوم گردان، از طراحی و ساختی کاملا منطبق با اصول توسعه پایدار و معماری بوم میزبان بهره مند بوده و در مهمترین ویژگی، فرصت مشارکت جامعه میزبان و میهمان را در راستای توسعه بوم مقصد و بهبود وضعیت جامعه میزبان خلق می کند. اقامتگاه بوم گردی در بوم های مختلف دارای ساختاری منطبق با ویژگی های محیط میزبان از جمله فرم، رنگ، اندازه، ارتفاع، حجم و متریال تشکیل دهنده می باشند.

    متاسفانه چالش و مساله اصلی در بسیاری از روستاهای کشور نبود یک استاندارد مطلوب و مبتنی بر توسعه پایدار برای احداث ابنیه و سایر ساختها از جمله اقامتگاههای بومی است. از طرف دیگر یکی از ابعاد موثر در تعیین حدود توسعه، طراحی بوم اقامتگاه های گردشگری مشتمل بر نحوه ساخت، نوع مصالح، همگونی با محیط طبیعی، نحوه مدیریت، انرژی مصرفی و... می باشد.

     [لینک مرتبط: معماری خانه های روستایی گیلان چگونه است؟]

    ازآنجاییکه رهیافت جامع گردشگری پایدار بر رشد بلند مدت صنعت گردشگری، بدون آثار مخرب بر زیست بوم های طبیعی دلالت دارد، لذا پرداختن به موضوع اقامتگاههای بومی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. از سویی دیگر نیز مبانی و اصول پایداری معماری پاسخگوی تهدیدات بهره برداری از بناهای نابسامان بوده و برای هر کدام از اجزاء فرایند، دارای قوانین و ضوابط خاصی است.

    از این رو اهمیت اصلی و بارز این مقاله زیتونت دست یافتن به طرحی مناسب جهت اقامتگاه های بوم گردی مبتنی بر توسعه پایدار در معماری است تا ضمن تامین معیشت روستایی، از خصوصیات یک مکان اقامتی گردشگری نیز برخوردار باشد. لذا مساله اساسی که در این مقاله زیتونت به آن پرداخته می شود، خصوصیات اقامتگاه بوم گردی بر اساس تعریف و ضوابط آن مبتنی بر پارادایم توسعه پایدار در معماری است.

     خانه روستایی پدر بزرگ در استخرگاه رودبار گیلان زیتونت

    خانه روستایی پدربزرگ در استخرگاه رودبار گیلان

    از سال 1331 میلادی و در اولین سمینار بین المللی انجمن های تخصصی اکولوژ، گونه جدیدی از اقامتگاه ها با نام اقامتگاه بوم گردی به صورت رسمی به دنیای گردشگری معرفی شد که ساختار خود اقامتگاه با هویت آن در هم تنیده بودند. بر اساس اولین تعریف رسمی در سال 2002 میلادی، اقامتگاه بومی امکانات اقامتگاهی گردشگری است که به معیارهای زیر پایبند است: حفاظت از محیط طبیعی و فرهنگی پیرامون، ایجاد کمترین اثر بر محیط طبیعی اطراف اقامت گاه در هنگام ساخت آن، استفاده از معماری و مصالح بومی و داشتن بافت فرهنگی و فیزیکی خاص با توجه و هم آهنگ با فرم، منظره و رنگ محیط، استفاده از سیستم های آبرسانی پایدار و کاهش مصرف آب، به کارگیری روش هایی برای بازیافت زباله های خشک و دفع دیگر انواع زباله بدون آسیب رسانی به محیط، استفاده از انرژی های پایدار به روش های سنتی و به کارگیری انرژی های نو با استفاده از وسایل مدرن، کارگروهی همراه با به کارگیری جامعه محلی، ارائه کارگاه ها و برنامه های آموزشی ویژه کارکنان، گردشگران و مالکان اقامتگاه ها درباره چگونگی حفاظت وبرخورد با محیط طبیعی و فرهنگی پیرامون، همکاری با برنامه های تحقیقاتی درجهت برنامه ریزی توسعه پایدار محلی.

    براساس پژوهش های دانشگاهی انجام شده، اقامتگاه های بومگردی که نمونه نزدیک به پایدارترین نوع اقامتگاه های گردشگری هستند، گام موثری در جهت توسعه پایدار گردشگری برداشته اند و توانسته اند در کنار بالابردن سطح کیفیت زندگی مردم محلی، رضایت گردشگری و رونق کسب وکارهای گردشگری را هم رقم بزنند.

    [لینک مرتبط: منافعی که بوم گردی برای محیط زیست دارد]

    باید اشاره کرد ایجاد و توسعه اقامتگاه های بومگردی در سه گونه اکولوژ، اکوکمپ و اکوهتل است. هدف اصلی ایجاد و توسعه این نوع از اقامتگاهها که دارای هویت و ساختاری بومی هستند، رسیدن به توسعه پایدار است. بیشتر این اقامتگاهها توسط یک خانواده محلی اداره شده و تنها جنبه اقامتی ندارند، بلکه در آنها فعالیت های مختلفی مانند ارائه غذا و نوشیدنی بومی، ساخت، آموزش و فروش صنایع دستی محلی، اجرای نمایش و موسیقی سنتی، برگزاری رویدادهای بومی، تورها وفعالیت های بومگردی به چشم می خورد.

    اقامتگاه بوم گردی لوتکا در گیلاناقامتگاه بوم گردی لوتکا در کیاشهر گیلان

    مکان فیزیکی اقامتگاه، به دلیل سبک معماری و مصالح ارگانیک به کار رفته در ساختمان اقامتگاه، طراحی داخلی و مبلمان بومی و همچنین فعالیت های تعریف شده در آن به نوعی یک اکوموزه بوده و یک جاذبه گردشگری محسوب میشود.

    مهمترین اصل رعایت شده در اقامتگاه های بومگردی، مشارکت اعضای خانواده میزبان (صاحب اقامتگاه) و جامعه محلی مقصد در تمامی فعالیت های گردشگری اقامتگاه است.

    اقامتگاه بوم گردی اقامتگاهی برای بوم گردان است که ساختار بومی خدمات، محصولات و فعالیتهای گردشگری، ساختار محیطی بومگرا، ساختار مالکیت و مدیریت خانوادگی ومشارکت جامعه بومی و در نهایت داشتن ساختارهای مناسب زیربنایی گردشگری، که ارکان و هسته های اصلی یک اقامتگاه است، آن را از دیگر الگوهای اقامتی مانند هتل ها و مهمانپذیرها متمایز میکنند.

    اقامتگاههای بومگردی در محیط های طبیعی با رعایت بالاترین سطح ممکن ضوابط زیست محیطی و به شکلی سازگار با معماری و سیمای طبیعی منطقه احداث شده و ضمن حداکثر تعامل با جامعه محلی، زمینه حضور و اقامت طبیعت گردان را با کیفیتی قابل قبول و تعریف شده در محیط های طبیعی فراهم نمایند. اقامتگاه بوم گردی، اقامتگاهی برای طبیعت گردان است که منطبق با دیدگاه ها و فلسفه اکوتوریسم، فعالیت می کند و تجربه های تفریحی، آموزشی و مشارکتی را از طبیعت و فرهنگ جامعه محلی دراختیار مخاطبانش قرار می دهد. اقامتگاه های بوم گردی معمولا در کنار مناطق طبیعی بکر (خشکی-آبی) یا در روستاهای حاشیه مناطق حفاظت شده رسمی قرار دارند.

    [لینک مرتبط: اکوتوریسم و اصول زیربنایی در اکوتوریسم پایدار]

     

    ◊ اهمیت اقامتگاه های بوم گردی

    در میان کارگزاران اکوتوریسم، اقامتگاه های بومی نقش ویژه ای دارند، زیرا به عنوان حلقه مرکزی محسوب می شوند که ضمن ترویج فرهنگ حفاظت، ارتقای سطح حمایت از پارک ها ومناطق، ترویج فرهنگ مشارکت در حفاظت به عنوان گزینه ای مطمئن تر ازحفاظت رسمی، طبیعتگردانان، جوامع میزبان (جوامع محلی-روستایی) و کارگزاران رسمی حفاظت را از طریق فعالیت های خود پیوند می زنند.

    این اقامتگاه ها، مطابق با امکانات (زیربنایی-خدماتی) روستاهایی که در آن استقرار پیدا کرده اند، طراحی شده و معماری موزون و هماهنگی با محیط پیرامونی خود دارند.

    اقامتگاه بوم گردی خوش نشین در رودبار و روستای بالابراگور گی
    اقامتگاه بوم گردی خوش نشین در روستای بالابراگور رودبار گیلان

    اقامتگاه بوم گردی تلاش می کنند که از انرژی های متعارف استفاده نکنند، از اسراف گرایی بپرهیزند، مانند گردشگری روستایی نیازهای گردشگران را از محل و به وسیله جامعه محلی تأمین کنند. با استفاده از جامعه محلی به عنوان راهنما، طبیعت و فرهنگ منطقه را به گردشگران عرضه کنند، با عرضه کالا و فرآورده های محلی و صنایع دستی به گردشگران به درآمد جامعه محلی مساعدت کنند و مانند اکوتوریسم متعارف، فعالیت های متکی بر طبیعت (تماشای حیات وحش، کوه نوردی و طبیعت گردی و ...) را به گردشگران عرضه کنند، با استفاده از راهنماهای محلی با تجربه، گردشگران را با ارزش ها و زیبایی های مناطق حفاظت شده آشنا کنند.

     

    [لینک مرتبط:اثرات توسعه گردشگری روستایی گیلان ( با محوریت روستاهای رودبار) جایی که زیتونت در آن مستقر است]

     

    با تلفیق تجربه تفریحی متفاوت با آموزش غیررسمی، فرهنگ حفاظت را ترویج دهند. نقش بوم کلبه ها در تحقق اهداف حفاظت از طبیعت و منابع زنده، ترویج حفاظت متکی به مشارکت در پارکها و ایجاد پشتوانه حمایتی برای آن ها بسیار اساسی است.

     ◊ الزامات و شرایط عمومی اقامتگاه های بوم گردی

    -کلیه اقامتگاه های بوم گردی ضمن رعایت اصول فنی و مهندسی که تضمین کننده ایمنی ساکنان ساختمان ها هستند، با استفاده از مصالح بومی و با بهره بردن از حداکثر دانش بومی وهماهنگ با محیط طبیعی و فرهنگی پیرامون خود احداث شده و در طی مدت بهره برداری و توسعه اقامتگاه این شرایط بایستی تداوم داشته باشد.

    -طراحی داخلی و خارجی کلیه اقامتگاه های بوم گردی باید با رویکرد بهره برداری از مبلمان و تجهیزات سنتی و بومی صورت گرفته تا ضمن تامین رفاه برای گردشگران، فرصت آشنایی و درک فرهنگی منطقه فراهم شود.

    -درکلیه اقامتگاه های بوم گردی طرح های مشخصی در خصوص مدیریت و بازیافت پسماندها و استفاده بهینه از پسابها به اجرا در آیند، وجود اقامتگاه های بوم گردی نباید در هیچ شرایطی به آلودگی زیست محیطی بستر پیرامون خود منتهی شود.

    -کلیه شیرآلات اقامتگاه های بوم گردی باید از انواعی انتخاب شود که کاهش مصرف آب را به دنبال داشته باشند.

    -نورپردازی اقامتگاه های بوم گردی باید ضمن تامین روشنایی مورد نیاز گردشگران، حداکثر صرفه جویی در مصرف انرژی داشته و حداقل آلودگی نوری را در منطقه ایجاد نماید.

    -سیستم گرمایش و سرمایش اقامتگاه های بوم گردی باید ضمن تامین رفاه مسافران حداقل تاثیر منفی را بر محیط زیست منطقه داشته باشد و با رعایت اصول معماری بومی و دانش فنی روز، میزان نشت حرارتی در اقامتگاههای بوم گردی به کمترین حد ممکن برسد.

    -استفاده از پوشاک بومی ضمن رعایت اصول بهداشتی و ایمنی برای کلیه کارمندان اقامتگاه های بوم گردی و همچنین رعایت اصول بهداشتی و پاکیزگی کلیه فضاهای اقامتگاه های بوم گردی براساس استانداردها و ظوابط الزامی است.

    -کلیه اقامتگاههای بومگردی موظفند ضمن رعایت ذائقه گردشگران، خوراک و نوشیدنی های بومی را با استفاده از سفره آرایی بومی و رعایت اصول بهداشتی به گردشگران ارائه نمایند.

    اقامتگاه بوم گردی کوتوم در تالش سیاهبیل زیتونتاقامتگاه بوم گردی کوتوم در سیاهبیل تالش گیلان

    -حضور راهنمایان و بلدهای محلی و فراهم نمودن فرصت بازدیدی از سیمای طبیعی و بستر فرهنگی پیرامون اقامتگاههای بوم گردی توسط راهنمایان مورد تایید سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در کلیه اقامتگاههای بوم گردی الزامی است.

    -با توجه به قرار گرفتن اقامتگاههای بوم گردی در محیط های طبیعی و به دور از مراکز امدادی، ضروری است کلیه اقامتگاه ها ضمن شناسایی مخاطرات و حوادث مرتبط با فعالیت خود و ارائه آن به مراجع صدور مجوز طی گزارشاتی که هر دو سال یک بار مورد بازنگری قرار خواهد گرفت، اقدامات لازم را در خصوص مدیریت حوادث در محدوده جغرافیایی فعالیت خود، از جمله تعامل با نهادهای محلی امدادی، تامین تجهیزات امدادی در حد نیاز و مطابق گزارش مذکور و ... به انجام برسانند و همچنین کارمندان ملزم به اخذ گواهینامه معتبر کمک های اولیه و امداد از مراجع ذیصلاح هستند.

    -آگاهی و پایبندی گردشگران به هنجارهای جامعه میزبان در کلیه اقامتگاههای بوم گردی ضروری است.

    {معرفی یک مکان گردشگری در رودبار: دوست دارید یکی از زیباترین روستاهای ایران را ببینید (روستای استخرگاه)}

    اقامتگاه بوم گردی، طوری طراحی شده که منعکس کننده طبعیت و فرهنگ محیط پیرامونش باشد. فعالین این اقامتگاه بومی تلاش می کنند نسبت به اصول معماری بوم سازگار و از جمله به حداقل رساندن مصارف انرژی و مصرف آب وفادار بمانند. محوطه اقامتگاه بوم گردی با گیاهان طبیعی و بومی خود مکانی دنج و آرام برای تماشای طبیعت، پرندگان و پروانه ها است. در این نوع اقامتگاه برای دفع پسماند از فرایند بازیافت استفاده می شود. آب های جمع آوری شده از بام و زهکش های ساختمان مجدداً در باغ مورد استفاده قرار می گیرد. مواد اولیه مورد نیاز در ساخت و بازسازی پرچین ها و تعمیر دیواره ها بر اساس اصل خودکفایی در محوطه تولید می شود.

    ◊ معرفی برخی اقامتگاه های بوم گردی موفق در دنیا:

    یکی از اقامتگاه های بومگردی که مورد توجه بسیاری از معماران واقع شده، اقامتگاه بوم گردی "سولب" در کشور فرانسه است. این اقامتگاه با دارا بودن رنگ محیط، سازه پایدار، تهویه و عناصر بازیافت پذیر در ساخت، دارای شرایط بسیار مناسبی به عنوان الگوی موفق می باشد. در زیر تصاویر این اقامتگاه مشاهده می گردد.

    اقامتگاه بوم گردی سوله در فرانسه

    اقامتگاه بومگردی کناپی، یکی از اقامتگاههای بوم گردی است که در جامعه بین المللی اکوتوریسم تایید شده است. در این اقامتگاه از تمام عنصر بوم آورد در طراحی بهره گرفته شده است. سیستم چرخه آب مصرفی و معماری دعوتگر از مزایای آن تلقی میشود.

     اقامتگاه بوم گردی کناپی در ویتنام

    اقامتگاه "فنین" در کشور اردن، این اقامتگاه بومی دارای ساختار معمارانه و منطبق با محیط میزبان است. استفاده از اندود خاک برای نمای ساختمان، استفاده از پنجره های کوچک با تاکید بر کمترین تبادل حرارتی (با توجه به دمای بالای محیط پیرامون)، استفاده از انرژی تجدیدپذیر خورشیدی برای تامین آبگرم و روشنایی در شب از خصوصیات های این اکولوژ در راستای معماری پایدار است.

    اقامتگاه بومگردی فنین در اردن

    ◊ جمع بندی و نتیجه گیری

    در این مقاله زیتونت به خصوصیت ساختاری و مدیریتی اقامتگاه بوم گردی پرداخته شد. در این مقاله به اهمیت جایگاه معماری در توفیق یک اقامتگاه بوم گردی اشاره کردیم. مهمترین وجوه اقامتگاه بوم گردی برای بوم گردان به ترتیب اهمیت و بصورت ضمنی شامل امنیت بنا، شکل ظاهری، طراحی داخلی، القای حس آرامش و دعوت کنندگی و همچنین تامین تسهیلات یک اقامت با کیفیت است.

    به بیان دیگر پیاده سازی اصول معماری پایدار و محیط زیست دوست، زمینه بروز تجربه مطلوب را برای بهره برداران از اقامتگاه بوم گردی فراهم می آورد.

    از طرف دیگر اگرچه بسیاری از خانه های روستایی با برخی اصول منطبق بر طبیعت ساخته شده اند، ولیکن برای دستیابی به یک طراحی پایدار و بهره برداری مطلوب از یک اقامتگاه بوم گردی، رعایت تمام اصول علمی امروزی در معماری پایدار حتمی و یک باید است. طراحی فضای داخلی و بیرونی، نوع و نحوه مصرف انرژی، نحوه و میزان مصرف آب، کاربست مصالح بوم آورد، ایجاد فضای مشارکت ومعاشرت میهمان و میزبان، تامین تسهیلات و امکاناتی همچون سرمایش و گرمایش ضمن توجه کامل به ایمنی و بهداشت ساختمان از جمله وظایف معمار است که باید بدان توجه شود.

    هر هفته تعداد زیادی از گردشگران استان گیلان، خانه های روستایی زیتونت را آنلاین اجاره و رزرو می کنند و از گردشگری روستایی ایران لذت می برند. شما می توانید با کلیک بر روی تصویر زیر، خانه روستایی خودتان را آنلاین اجاره و رزرو کنید.

    اجاره کلبه جنگلی و خانه روستایی در شمال از طریق زیتونت

    0 به چه دلایلی روستاییان به شهرها مهاجرت می کنند؟ (بررسی کوتاه علل مهاجرت روستاییان به شهرها)

    مهاجرت، در كنار مرگ و میر و باروری یکی از سه مؤلفه ی اصلی اثرگذار بر رشد جمعیت های انسانی است.علاوه بر آن، مهاجرت یکی از مهمترین منابع تأمین نیروی انسانی لازم برای بازارهای کار و توسعه ی اقتصاد ملی و محلی است. از این رو شناخت هرچه بیشتر و جامع تر مهاجرت یک ضرورت مطلق در تحقیقات علمی یا برنامه ریزی های كاربردی میباشد و همچنین تلاش به منظور ایجاد رفاه، ارتقاء معیشت و دستیابی به زندگی بهتر از جمله اهداف اجتماعی بشر به منظور ماندگاری در كلیه عرصه های سکونتگاهی میباشد.

    از این رو افراد در راستای فرار از مشکلات و تنگناهای موجود درمحلِ سکونت خویش و همچنین برخورداری از خوشبختی و آنچه كه حق طبیعی انسان برای ادامه زندگی قلمداد میگردد؛ به فضای سکونتگاهی دیگر مهاجرت میکنند. در راستای این روند جمعیتی، روستائیان به منظور استفاده از امکانات معیشتی-رفاهی و نیز در جهت یافتن شغل و ایجاد درآمد مكفی، به سمت شهرها و دیگر مراكز اقامتگاهی كشور مهاجرت میکنند.

    [لینک مرتبطنقش صنایع دستی در توسعه فرهنگی]

     

    در این مسیرِ حركت، عموماً افراد روستایی تمایل دارند به سمت مراكزی رهسپار شوند كه علاوه بر رفع نیازمندیهای اقتصادی - اجتماعی آنان؛ این فضا ی جدید بتواند جوابگو ی احساسات و ادراكات فرهنگی - هویتی آنها نیز باشد.

    حركت، جابه جایی و مهاجرت انسانها از یک نقطه سکونتگاهی به نقطه ی دیگر تاریخی برابر با عمر بشر دارد. به گونه ای كه انسانهای اولیه حركت را فرصتی جهت به دست آوردن آذوقه و نیازمندی های حیاتی خویش میدانستند. به عبارت دیگر تلاش برای ادامه بقا و جستجوی شرایط زیست مساعدتر؛ بشر را وادار به ترك زادگاه خود و كوچ به سمت مناطقی می نمود كه از شرایط محیطی ، اقتصادی و اجتماعی بهتری جهت گذران زندگی و رفع نیازهای حیاتی وی برخوردار بودند.

    بدین منوال با پیچیده تر شدن اوضاع معیشتی و كیفیت زندگی در جوامع بشری؛ افراد وگروه های انسانی به تبعیت از فرآیند تفکرگرایی و رشد فن آوری های تسهیل کننده زندگی به ویژه در دهه های اخیر، تمایل فراوانی برای ترک اقامتگاه خویش و مهاجرت به دیگر كانون های سکونتگاهی از خود نشان داده اند.

    در این میان، روستائیان به عنوان فقیرترین اقشار جامعه به ویژه در كشورهای درحال توسعه كه به دلیل شرایط سیاسی، اقتصادی- اجتماعی و همچنین وجود نابرابری های فضایی حاكم بر عرصه های سکونتگاهی، سالیان متمادی با فقر و مشکلات زیست -معیشتی روبه رو بوده اند، با رشد فزاینده ارتباطات و مناسبات روستایی- شهری در این گونه كشورها؛ با مقایسه وضعیت زندگی خود با دیگر افراد جامعه) به ویژه گروه های شهرنشین (در تلاش به منظور تغییر این وضعیت ناخوشایند و همچنین كسب رفاه بیشتر رهسپار شهرها و دیگر مراكز جمعیتی می شوند. كشور ایران به مانند دیگر جوامع درحال توسعه از این روند مهاجرتی روستا- شهری دور نبوده است. به نحوی كه اجرای اصلاحات ارضی و تبدیل نفت به مهمترین منبع مازاد اقتصادی در سطح ملی و همچنین كاهش نقش كشاورزی در تولید داخلی و صادرات، موجب برهم خوردن رابطه متعادل شهر و روستا شد و شهرها به مکانی برای تمركز مازاد اقتصادی ملی، گسترش زیرساختهای صنعتی - مالی و مراكز اصلی اشتغالِ نیروی كار دستمزدی به خصوص برای روستائیان تبدیل شدند.

    ♦ علل مهاجرت روستاییان به شهرها

    مهاجرت از روستا به شهر دلایل متفاوتی دارد. اصولا افراد نظام های شخصیتی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی متفاوتی دارند و این تفاوتها منشأ رفتارهای متفاوت در افراد است. مهاجرت نیز رفتاری اجتماعی است كه متأثر از ویژگی های ذكر شده است و از فردی به فرد دیگر و از جامعه ای به جامعة دیگر تفاوت می یابد. در بررسی های مختلف داخلی و خارجی، دلایل مهاجرت (مخصوصاً مهاجرت روستا به شهر) تبین شده است.

    در ایران مركز آمار درباره علل مهاجرت بررسی كرده و علل مهاجرت 534 مهاجر(كه سهم مهاجران روستا به شهر چشمگیر بوده) را در موارد زیر خلاصه كرده است: انتقال (%7)، كار دیگر یا بهتر(%11)، جستجوی كار(%6)، تحصیل(3.5%)، استفاده از تسهیلات و امکانات(%9)، ازدواج (10%)، تبعیت از خانوار(%45)، و سایر(8.5%).

     

    ♦ عوامل موثر بر مهاجرت:

    1) عوامل مربوط به نیروی جاذبه شهرها:

    این عوامل ممکن است اقتصادی، اجتماعی یا فرهنگ و زرق و برق شهری باشد كه در وهله اول جوانان روستایی را به سوی خود جذب می كند.

    2) عوامل مربوط به دافعه روستاها:

    این عوامل نیز مانند سدی در برابر جوان روستایی می باشد؛ بیکاری، كمبود درآمد، نبود امکانات تفریحی و ... همه در دفع جوان از روستا مؤثر است.

    فرصتهای مطلوب جهت دستیابی به آموزشهای تخصصی و حرفه ای چون تحصیل در مراكز آموزشی را در برمی گیرد كه عمدتاً در شهرها متمركزند و پاره ای از عوامل فشار یا دفع نیز سبب جدایی جمعیت از روستاها و جذب آن ها به شهرها می گردد عواملی چون:

    1) كاهش منابع مالی و عدم توجه به بخش كشاورزی

    2) مکانیزه شدن فعالیت های كشاورزی و ایجاد محدودیت های شغلی در بخش كشاورزی

    3) نبود بستر مناسب جهت رشد خلاقیت های فردی، رشد شخصیت، ازدواج و اشتغال

    4) بروز حوادث طبیعی مستمر چون سیل و خشکسالی ها

    5) وجود روابط ناعالانه و تبعیض آمیز از مهم ترین دلایلی است كه مانع از ماندگاری جمعیت در مناطق روستایی محسوب می شود.

    عده ای دیگر مهاجرت را ارمغان فقر در مناطق روستایی می دانند. در این خصوص مؤنث سازی و سالخورده سازی از پیامدهای مهاجرت های روستا_ شهر است، اما شاید مهاجرت برای كسب زندگی مهمترین دلیل برای مهاجرت های روستا _شهری است و پیش بینی می شود همچنان ادامه داشته باشد. فرضیه زرق و برق شهری معتقد به كشش جوانان روستایی در اثر تبلیغات رسانه های گروهی و داستان های مهاجران پیشین نسبت به الگوهای تفریحی و سبک زندگی شهری است و همچنین عوامل غیراقتصادی همچون دسترسی به خدمات آموزشی، درمانی و زیربنایی، ترك هنجارهای سنتی روستا و آزادی تحرك اجتماعی زرق و برق شهری در مهاجرت های روستا_شهری جوانان نقشی بارز دارد.

    و به طور كلی می توان پذیرفت كه در كنار عوامل عینی و اقتصادی، عوامل ذهنی و اجتماعی فرهنگی نیز در تصمیم گیری فرد مهاجر تأثیر دارد.از عوامل دیگر می توان به رسانه ها اشاره كرد. رسانه بتدریج پیوند انسان با اشیاء، زمان و مکان را قطع می كنند و این قطع خاطرات، هویت انسانها را كمرنگ می كند و باعث می شود كه انسانها قبل از آنکه به صورت فیزیکی مهاجرت كنند، فکری و ذهنی مهاجرت كرده باشند.

    [لینک مرتبط: اثرات توسعه گردشگری روستایی گیلان ( با محوریت روستاهای رودبار) جایی که زیتونت در آن مستقر است]

     

    ♦ انواع مهاجرت:

    مهاجرت از لحاظ زمان به دو بخش ذیل تقسیم می شود:

    الف-مهاجرت دایمی: این نوع مهاجرت برای همیشه است و برگشت مهاجرین به مکان اولی بسیار كم اتفاق می افتد.

    ب- مهاجرت فصلی: اكثر دهقانین جوان بخصوص ساكنین مجاور شهرها در فصل های غیر زراعتی برای یافتن كار و اشتغال بخشی از سال را به شهرها مهاجرت می نمایند و با شروع شدن كار و فعالیت زراعتی دوباره به مناطق اصلی شان بر می گردد.

    مهاجرت از لحاظ مکان نیز به دو بخش تقسیم می شود:

    الف: مهاجرت خارجی، بین كشورها صورت میگیرد که دو نوع است: 1) مهاجرت اختیاری 2) مهاجرت اجباری

    ب: مهاجرت داخلی: مهاجرت داخلی جابه جایی بین نواحی داخلی یک كشور است، و خود سه نوع است: 1) مهاجرت روستا به شهر 2) مهاجرت شهر به روستا 3) مهاجرت روزانه، مهاجرت فصلی.

    ♦ نظریه های مختلف در مورد مهاجرت از روستا به شهر:

    الف:نطریه كاركردگرایی

    ب:نظریه جذب و دفع راونشتاین 

    پ:مدل دو بخشی آرتور لوییس

    ت:نظریه عوامل میانی اورت.اس ،لی

    ث:نظریه مهاجرتی مایکل تودارو

    نخستین تبیین نظری درباره قانونمندی های مهاجرت توسط (ارنست جورج راونشتاین) تحت عنوان قوانین مهاجرت مطرح شد وی برای اولین بار استدلال کرد که مهاجرت اتفاقی نیست بلکه قوانین خاص برآن حاکم است قوانین مورد نظر راونشتاین ذیل هفت مورد زیر است:

     

    1) مهاجرت و مسافت: اكثر مهاجران فواصل كوتاه را طی میكنند و با طولانی ترشدن فاصله بین مبدا و مقصد دو گرایش ضمنی در مهاجران پدید می آید:

    الف: استقرار در نقاط شهری بویژه شهرهای بزرگ

    ب: مهاجرت به سوی قطب های صنعتی تجاری

    2) مهاجرت مرحله ای: مهاجرت از روستا به شهرهای نزدیکتر و كوچکتر و سپس به شهرهای بزرگ صورت میگیرد

    3) جریان و ضد جریان: همانطور كه مهاجرت بیشتر از نقاط روستایی به شهرصورت می گیرد، یک جریان وارونه ای نیز از نقاط شهری به روستایی وجود دارد كه به همین دلیل مجموع مهاجرت های انجام گرفته بین این نقاط همواره بیش از موازنه مهاجرتی بین آن نقاط است.

    4) اختلاف روستا-شهری در تمایل به مهاجرت: در این قانون اهالی شهر نسبت به اهالی نواحی روستایی كمتر اقدام به مهاجرت میكنند. از این رو در مهاجرت های داخلی خالص مهاجرت روستا به شهر بیشتر است.

    5) ارتباطات و تکنولوژی و تاثیر آن بر مهاجرت: هرچه ارتباطات و تکنولوژی گسترش یابد مهاجرت افزایش می یابد.

    6) غلبه انگیزه اقتصادی: با درنظر گرفتن سایر عوامل، عامل اقتصادی مهمترین برانگیزنده مهاجرتهاست.

    7) در جایی كه مسافت كوتاه باشد، مهاجرت زنان بیشتر است.

    [لینک مرتبطاکوتوریسم چیست، تعاریفی از اکوتوریسم، سابقه اکوتوریسم و اهمیت آن]

     

    ◊ شش راهکار مقابله با مهاجرت های روستا به شهر: 

    مقاله ای كه با عنوان شهرنشینی، بیکاری، و مهاجرت در آفریقا: نظریه و سیاست در سال 1997 توسط مایکل توداروانجام شده است، شش عنصر كلیدی را كه اجماع اكثر اقتصاددانان در مورد استرتژی اشتغال و مهاجرت است را شرح داده است.

    1) ایجاد تعادل اقتصادی روستا به شهر مناسب است.

    یک توازن مناسب بین فرصت های اقتصادی و غیر اقتصادی شهری و روستایی جهت بهتر كردن مشکلات بیکاری شهری و روستایی و جهت كاهش سرعت مهاجرت از روستا به شهر ضروری است. فشار اصلی این فعالیت باید توسعه یکپارچه بخش روستایی، گسترش صنایع در مقیاس كوچک در سراسر حومه شهر، و جهت گیری مجدد فعالیتهای اقتصادی و سرمایه گذاری اجتماعی جهت بهتر كردن مناطق روستایی باشد.

    2) توسعه در مقیاس كوچک صنایع كاربر

    ادغام یا تركیب محصولات خروجی تأثیرات آشکاری روی ایجاد فرصتهای اشتغال دارد به دلیل اینکه بعضی محصولات(اغلب كالاهای مصرفی اساسی) به نیروی كار بیشتری به ازای هر واحد خروجی و واحد سرمایه نیاز دارند. توسعه صنایع كاربردر دو مناطق شهری وروستایی می تواند به دو روش انجام بگیرد: به طور مستقیم، از طریق سرمایه گذاری دولتی و مشوق ها، به خصوص برای فعالیتها در بخش غیر رسمی شهری و به طور غیرمستقیم، از طریق توزیع مجدد درآمد به فقیران روستا 

    3) رفع و از بین بردن انحراف قیمت عوامل

    شواهد كافی وجود دارد كه نشان می دهد درست كردن انحراف قیمت عوامل در درجه اول به وسیله حذف یارانه های سرمایه های مختلف و محدود كردن رشد دستمزدهای شهری از طریق قیمت گذاری مبتنی بر بازار، فرصتهای اشتغال را افزایش خواهد داد و باعث می شود ما از منابع سرمایه ای كمیاب به نحو بهتری استفاده كنیم.

    4) انتخاب مناسب فن آوری های كاربر در تولید 

    یکی از عوامل اصلی مهار موفقیت هر برنامه بلند مدت ملتهای آفریقایی برای ایجاد اشتغال در صنایع شهری و كشاورزی روستایی این است كه از لحاظ تکنولوژی به واردات ماشین آلات و تجهیزات كشورهای توسعه یافته وابسته هستند. باید جهت كاهش این وابستگی به وسیله تحقیقات تکنولوژیک در حال توسعه و ظرفیتهای انطباق در كشورشان به عنوان یک تعاونی تلاش كنند و تلاش هماهنگ منطقه ای داشته باشند. چنین تلاشهایی ممکن است اولین بار با توسعه در مقیاس كوچک، روشهای كاربراز راه انجمن نیازهای بنیادی روستایی، از جمله جاده ها، آبیاری و سیستم های زهکشی وخدمات آموزشی در ارتباط باشد.

    5) اصلاح ارتباط مستقیم بین تحصیلات و اشتغال

    افزایش بیکاران تحصیل كرده در آفریقا موجب گسترش كمی سیستم های آموزشی در سطح بالا شده است. آموزش رسمی مثل یک تونل شده است كه همه كارمندان آینده باید از آن عبور كنند. از آنجایی كه كارمندان مدرن كارایی كمتری از اشخاصی دارند كه تونل آموزشی را ترك كرده اند، بنابراین امتداد طول تونل و سخت بودن خارج شدن از آن ضروری می باشد.

    6) كاهش رشد جمعیت از طریق كاهش در فقر مطلق و نابرابری، به خصوص برای زنان، همراه با ارائه برنامه های تنظیم خانواده و خدمات بهداشتی و درمانی روستایی

     

    ◊ بر ای جلوگیری از مهاجرت بی رویه روستاییان به شهرها در ایران راهکارها ی ز یر قابل عرضه است:

    1) درک نسل جوان جوامع روستایی و سوق دادن تسهیلات و امکانات روستایی در جهت انتظارات این نسل

    2) ایجاد اشتغال در جوامع روستایی از طریق كارهای جنبی غیر كشاورزی

    3) بالا بردن تسهیلات آموزشی در جوامع روستایی

    4) بالا بردن امنیت روستاها از طریق كاهش اختلافات محلی

    5) ارائه تسهیلات بیشتر برای روستاییان در جهت به كارگیری زمین های بایر

    6) ایجاد سد یا چاه های عمیق در روستاها برای تأمین آب مورد نیاز برای كشاورز

    7) كاستن از جاذبه مشاغل كاذب شهری

    8) ایجاد محدودیت هایی در جوامع شهری برای اسکان افراد در حاشیه شهرها

    9) ایجاد نهادی بر ای سازماندهی جر یان های مهاجرت كاری كه در اكثر كشورها به خصوص در چین تجربه شده است.   

    نمونه های بارزی از شرایط نامناسب حاصل از جابه جایی های بدون برنامه جمعیت بخصوص از مناطق روستایی به مناطق شهری که آثار ناهنجار زیر را به همراه داشته است:

    - نتایج جمعیتی، که به بر هم زدن نسبت جنسی و سنی در مناطق شهری و روستایی منجر شده است

    - نتایج اقتصادی، كه به از دست دادن سرمایه انسانی روستا و به شیوع اقتصاد بیمار در مناطق روستایی انجامیده است.

    - نتایج اجتماعی و فرهنگی، كه مشکل كنترل سنتی خانواده در نسل جوان و تقابل بین سنت و مدرنیسم را در پی داشته است.

    - نتایج سیاسی، كه به فرار مغزهای روستایی و بر هم خوردن هرم قدرت در روستا منجر شده و بدین ترتیب شکل گیری هرم قدرت كه می توانست به وسیله نخبگان روستایی شکل گیرد از بین رفته است.

    نتیجه گیری

    پدیده مهاجرت هم در مقصد هم در مبدا مشکلاتی را به دنبال خواهد داشت كه از جمله آنها عبارتند از: تقلیل جمعیت روستاها، تخلیه نیروی كار فعال و كاركن و مستعد روستاها، برهم زدن تركیب جمعیت روستایی، دگرگونی قشربندی روستاها، فروپاشی تدریجی كشاورزی روستایی، رویکرد كشاورزی دهقانی به كشاورزی تجاری و دگرگونی تدریجی چهره طبیعی روستاها و ... همچنین باعث بهم خوردن برنامه ریزی های سیاسی كشور میشود. و دولتها میتوانند با برقراری امنیت روستاییان از نظر اقتصادی،اجتماعی،فرهنگی و... مانع مهاجرت روستاییان شوند.  

    هر هفته تعداد زیادی از گردشگران استانگیلان، خانه های روستایی زیتونت را آنلاین اجاره و رزرو می کنند و از گردشگری روستایی گیلان لذت می برند. شما می توانید با کلیک بر روی تصویر زیر، خانه روستایی خودتان را آنلاین رزرو کنید.

    اجاره کلبه جنگلی از طریق زیتونت

    0 اگریتوریسم راهکاری در راستای توسعه ی پایداری اکولوژیکی (گردشگری روستایی و گردشگری کشاورزی) | بخش اول

    اگریتوریسم به عنوان زیر مجموعه ای از گردشگری روستایی و الگوی فضایی گردش در محیط های کشاورزی امروزه مورد توجه ی بسیاری از کشورهای جهان میباشد. اگریتوریسم یک محرک اقتصادی میباشد که با توسعه ی پایدار هماهنگ است و بین دو صنعت قوی و با سابقه ی کشاورزی و توریسم پیوند برقرار میکندو به عنوان یک پدیده ی اثرگذار بر فرآیند توسعه ی روستایی از جنبه های مختلف پایداری از جمله اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، اکولوژیکی و سیاسی، اثرات شگرفی بر حیات روستایی و محیط زیست می گذارد.

    در سال های کنونی، توسعه ی پایدار به عنوان روشی نو مطرح شده تا جوامع بتوانند بدان وسیله درباره ی سطح زندگی، عدالت اجتماعی و حفظ منابع بیندیشند. بخصوص بحث " پایداری اکولوژیکی"، با تسلط انسان بر کره ی خاکی و محیط زیست که باعث شد محیط زیست و اکولوژی را به سوی عدم تعادلی جبران ناپذیر سوق دهد، سرلوحه ی سیاستگذاری های دولتها قرار گرفت. شهرنشینی و تراکم شهرها باعث نیاز به فراغت بیشتر در محیط های بیرون شهر مخصوصاً روستاها در انسانها بوجود آورد و تقاضا برای مواد غذایی افزایش یافت. پاسخگویی سریع به این نیازها بدون توجه به ابعاد مختلف توسعه ی پایدار و اولویت قرار دادن "بعد اقتصادی" بدون توجه به ابعاد و ارزش های دیگر پایداری، هم سلامت غذایی انسانها و هم محیط زیست را تحت تأثیر قرار داده است. "پایداری اکولوژیکی (بوم شناسی)، تضمین کننده ی آن است که توسعه با حفظ فرآیندهای اساسی زیست محیطی، تنوع منابع و گونه های زیستی سازگار باشد.

    با توجه به اینکه اگریتوریسم زیرمجموعه ای از مجموعه ی گسترده ی گردشگری می باشد تصمیم گرفتیم در زیتونت به تاریخچه ی اجمالی در مورد " گردشگری و محیط زیست"بپردازیم.

    در دهه 1970، همزمان با توسعه گردشگری بین المللی پرسش هایی درباره اثرات زیست محیطی گردشگری در جوامع میزبان مطرح شد و اهمیت موضوع مورد توجه سازمان های جهانی قرار گرفت. در سال 1997 سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه گروه ویژه ای را مأمور بررسی ارتباط بین گردشگری و محیطزیست نمود. در دهه 1980، گسترش گردشگری انبوه به عنوان ابزاری برای توسعه ی اقتصادی قلمداد شد. در ژوییه 1992، نمایندگان بیش از 170 کشور در شهر ریو دوژانیرو در کشور برزیل در کنفرانس سازمان محیط زیست و توسعه شرکت کردند.

    شرکت کنندگان در کنفرانس، توسعه پایدار جهان را مناسب ترین اقدام برای هماهنگی بین توسعه اقتصادی و حفاظت محیطی اعلام کردند و در بیانیه مصوب، بر ضرورت تلفیق حفاظت محیطی در سیاستها و فرآیندهای توسعه پایدار تأکید نمودند.  در طول دهه 1990، در هر دو سطح محلی و جهانی توجه بیشتری به محیطزیست معطوف شد و موضوعات و مسائل زیست محیطی مرتبط با گردشگری به جراید و نشریات کشیده شد. در اولین دهه قرن بیست و یکم، همزمان با آگاه تر شدن جوامع نسبت به شکنندگی و آسیب پذیری طبیعت، ارتباط بین گردشگری و محیط زیست به طور جدی تری مورد توجه قرار گرفته است و در حال حاضر دوراندیشان و مصلحان اجتماعی به ویژه دانشگاهیان بر آگاه سازی جوامع  در مورد ضرورت مهار کردن صنعت گردشگری و مدیریت علمی آن تأکید خاص می نمایند.

    اما پژوهش درباره ی اثرات زیست محیطی گردشگری از دهه 1960 میلادی آغاز شد و در اواسط دهه 1970 به اوج خود رسید. در این زمان بود که بودوسکی در 1976، کرینپدورف در 1977 و کوهن در 1987 در پژوهش های خود به طور توأمان به گردشگری و محیط زیست پرداختند. بودوسکی به وضعیت در مورد رابطه گردشگری با محیط زیست اشاره میکند: تعارض، وجود توأمان وهمزیستی.

     وی معتقد بود در حالت اول این دو فعالیت با یکدیگر در تضاد و تعارض قرار دارند. در حالت دوم هر یک به موجودیت خود ادامه می دهد و در حالت سوم، رابطه این دو به صورت همزیستی تداوم می یابد. بودوسکی معتقد بود که رابطه گردشگری و محیط زیست در حالت دوم قرار دارد و به سمت حالت اول، یعنی تضاد و تعارض پیش می رود. کریپندورف از اولین کسانی بود که برای اصلاح رابطه گردشگری و محیطزیست و به حداقل رساندن اثرات منفی آن، بر اهمیت برنامه ریزی در توسعه گردشگری تأکید ورزید. کوهن نیز بین توسعه به منظور اصلاح و بهینه سازی از یک سو و توسعه مبتذل و نامطلوب گردشگری مدرن که موجد خسارات غیر قابل جبران به محیط زیست است، قایل به تفکیک شد.

    تحقیق درباره اثرات اکولوژیکی گردشگری در دهه 1980 ادامه یافت و از آن زمان تاکنون توجه به آثار زیست محیطی گردشگری رو به فزونی نهاده است. بسیاری از محققان بر ضرورت ارزیابی اثرات گردشگری بر محیط زیست تأکید کرده اند، از جمله پیرس در سال 1985، چارچوبی برای مطالعه گردشگری و استرس های وارده بر محیط عرضه کرد و نیوسام و همکاران در سال 2002 به مجموعه ای از اثرات زیست محیطی، سر منشأ آن اثرات، و مکان هایی که اثرات مزبور رخ میدهد اشاره کرده اند.

    گردشگری روستایی و اگریتوریسم

    گردشگری در جهان امروز یک صنعت بزرگ و یکی از ارکان توسعه پایدار محسوب و معرفی میشود و به موهبت طبیعت و میراث جامعه وابسته است که این منابع را به عنوان بخشی از محصول عرضه میکند و در این منابع با سایر کاربران از جمله ساکنان محل سهیم است.

    مناظر بومی، فرهنگی، طبیعی و مانند آنها همواره بستر مناسبی را برای حضور گردشگران فراهم می آورند. توریسم اشکال مختلفی دارد که اکنون شکلی نوین از توریسم با عنوان توریسم روستایی، با هدف توسعه پایدار جوامع محلی در نواحی روستایی، بعنوان ابزاری جهت توسعه اقتصادی و اجتماعی و یکی از مهمترین مشاغل مدرن در مناطق روستایی تجسم یافته است که با تأثیرگذاری در سه بعد پایداری اقتصادی، اجتماعی و محیطی ضمن جلب مشارکت جامعه محلی در توسعه اقتصاد ملی با پتانسیل حفظ و حمایت از منابع طبیعی و محیط زیست باعث پایداری محیطی میشود.

    اساس توریسم روستایی، ترکیب محیط زیست روستایی، فعالیت های مزرعه و فرهنگ های خاص موجود در روستا به منظور فراهم نمودن گردشگری و تنوع برای گردشگران و ایجاد فرصتی برای افراد محلی در جهت کسب درآمد بیشتر، ایجاد اشتغال، آشنایی با فرهنگ های مختلف، ایجاد ارتباط با افراد روستایی و ایجاد این فرصت ها بدون تخریب محیط زیست طبیعی مد نظراست.

    اگریتوریسم (توریسم کشاورزی) بخشی از گردشگری روستایی است که وابسته به محیط  روستایی، کشاورزان و دامداران محلی میباشد. و از ارکان اصلی آن، زمین کشاورزی است.

    اساس اگریتوریسم، در جهت حفظ و نگهداری از منابع طبیعی و گونههای کشاورزی، ارزش دهی به انواع محصولات کشاورزی، حفظ ارزش های معنوی روستاها، ایجاد فرصت های اقتصادی و افلزایش درآمدخانوارهای روستایی، در نتیجه کاهش مهاجرت و فرآیند شهرنشینی می باشد. اگریتوریسم شاخه ای از صنعت توریسم است که بدون سرمایه گذاری سنگین و موادخام، با برنامه ریزی های صحیح باعث افزایش درآمد نه در سطح محلی بلکه درسطح کشور میشود.

     در اقتصاد، کمتر بخش هایی هستند که همچون جهانگردی بتوانند با هزینه کم، ارزش افزوده بسیار پدید آورند.

    اگریتوریسم یک محرک اقتصادی میباشد که با توسعه پایدار هماهنگ است و مفاهیم گسترده ای مانند: اقامت در مزرعه، بازدیدهای آموزشی، مشاهده جلوه های فرهنگی محیط، فعالیت های تفریحی، فروش محصولات کشاورزی، ارائه تولیدات بومی و کشاورزی، صنایع دستی و خوراک، جشن های مزرعه و ... را شامل می شود.

     اگریتوریسم پیوند بین دو صنعت قوی و باسابقه کشاورزی و توریسم میباشد و نوعی کسب وکار ارتقاء مزارع کشاورزی به مقاصد گردشگری با هدف یادگیری و بازگشت به ارزش های انسانی است.

    مفهوم توریسم کشاورزی انبساط مستقیمی از توریسم محیطی اکوتوریسم است.

     

    [لینک مرتبط: اکوتوریسم یا بوم گردی چیست؟]

     

     که بازدیدکنندگان را برای تجربه کردن ویژگی های زندگی کشاورزی تشویق میکند. موفقیت صنعت توریسم کشاورزی را تنها میتوان موقعی تصور کرد که حمایت قوی جوامع روستایی را همراه داشته باشد.

     از اگریتوریسم میتوان به عنوان ابزاری برای حمایت از محیط زیست، فرهنگ روستایی، اشتغالزایی، افزایش درآمد و ارتقاء سطح زندگی ساکنان این مناطق وحفظ بافت سنتی روستا استفاده کرد.

    معمولا گردشگری راه حل بسیاری از مشکلاتی است که کشاورزان سراسر جهان با آن روبرو هستند.

    اجاره روزانه خانه روستایی

    0 شناسایی پتانسیل های توسعه گردشگری کشاورزی در شهرستان رودبار با محوریت محصول زیتون

    امروزه گردشگری کشاورزی به عنوان راهکاری مناسب برای توسعه ی جوامع روستایی و کاهش مشکلات آنها به شمار می رود. گردشگری کشاورزی بخشی از فعالیتهای گردشگری روستایی محسوب میشود که در آن باغها و مزارع کشاورزی عنصر اصلی و جدایی ناپذیر فعالیت های گردشگران است.

    برای رسیدن به توسعه در زمینه ی گردشگری کشاورزی، بررسی و شناسایی قابلیتها و پتانسیل های یک منطقه ضروری است تا آن را زیربنای برنامه ریزی های توسعه گردشگری آن منطقه قرار دهند. شهرستان رودبار جنوبی ترین شهرستان استان گیلان میباشد و با توجه به داشتن اقلیمی متفاوت نسبت به سایر شهرستانهای استان گیلان، از دیرباز رویشگاه محصول زیتون بوده و اقتصاد بسیاری از خانوارهای این شهرستان به کشت زیتون وابسته است.

    شهرستان رودبار از اصلی ترین قطب های تولید محصول زیتون در کشور محسوب میگردد. در این مقاله زیتونت به پتانسیل های توسعه ی گردشگری کشاورزی در شهرستان رودبار پرداخته شده است و طی آن مشخص خواهیم کرد که شهرستان رودبار از پتانسیل های کشاورزی، جغرافیایی و طبیعی، انسانی و فرهنگی و پتانسیل صنایع وابسته محصولات کشاورزی برخوردار است.

    طبق گزارش سازمان جهانی گردشگری توسعه ی گردشگری به ویژه در کشور های کمتر توسعه یافته عامل موثری در مقابله با فقر است و موجب افزایش در آمد قشر های مختلف، کاهش بیکاری و رونق اقتصادی و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی میشود.

    هر منطقه با توجه به پتانسیل ها و امکانات موجود خود میتواند از طرق مختلف در محور توسعه قرار گیرد و با توسعه در یک بخش، زمینه ی توسعه ی سایر بخش ها را نیز فراهم سازد. با توجه به هدف عمده ی گردشگری که تولید درآمد و جذب سرمایه برای منطقه است، نقش راهبردی و کلیدی گردشگری در توسعه ی منطقه ای نمایان میگردد.

    گردشگری کشاورزی از جمله راهبردهایی است که در چند دهه ی اخیر برای متنوع ساختن اقتصاد روستایی و توسعه ی پایدار روستایی مطرح شده است. اکثر کشورهای جهان این نوع گردشگری را به عنوان راهبردی نوین برای توسعه ی اجتماعی اقتصادی احیا و بازسازی نواحی روستایی مد نظر قرار داده اند.

     این امر به ویژه در کشورها و مناطقی که گزینه های محدودی برای توسعه دارند بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

    واژه ی گردشگری کشاورزی یا اگریتوریسم برای نخستین باز در اواخر قرن بیستم میلادی در کشور لهستان و پژوهش های جهان نمود پیدا کرد. این واژه از ترکیب دو واژه ی کشاورزی و گردشگری تشکیل شده است. ماهیت فعالیت گردشگری نیز به فعالیت تفریحی دور از مکان زندگی معمولی با توجه به نیاز انسان به تفریح، سرگرمی، بینش و فعالیت های ورزشی مربوط می شود.

    گردشگری کشاورزی به فراهم نمودن فرصت های گردشگری در فعالیتهای کشاورزی اشاره دارد. گردشگری کشاورزی معمولا در مزارع و کشتزارهایی اتفاق میافتد که در مناطق روستایی جذاب واقع شده اند و در کنار محیط های کاری، موقعیت های جذابی برای مردمان شهرنشین هم فراهم مینمایند و از این طریق ایجاد درآمد میکنند و یا ارزش افزوده ای را برای کشاورز ایجاد می نمایند.

     گردشگری کشاورزی به عنوان یک شرکت جایگزین و مجموعه ای از فعالیت ها از طریق پیوند سفر افراد به محصولات، خدمات و تجارب کشاورزی است و فعالیت هایی چون اقامت و مهمانپذیری که توسط کشاورزان انجام میشود و طی آن گردشگران می توانند از مزارع استفاده کرده و در فعالیتهای کشت، جنگلداری و پرورش حیوانات مشارکت داشته باشند را در برمیگیرد.

    برخی محققان نیز گردشگری کشاورزی را شاخه ای از گردشگری روستایی می دانند که برای گردشگران و بازدیدکنندگان یک روزه، فرصت مشارکت در مزارع و تجربه ی معیشت مبتنی بر مزرعه را فراهم میکند. به طور کلی، گردشگری کشاورزی به ابعادی از کشاورزی و گردشگری اشاره دارد که بازدید از مزارع یا نواحی روستایی را با هدف تفریح و سرگرمی، آموزش و یا مشارکت فعال در فعالیتهای تولید کشاورزی و زندگی در مزرعه تشویق می کنند.

    واین نوع گردشگری تجربه گردشگری مزرعه - محور را برای بازدیدکنندگانی که به دنبال مهمان نوازی سنتی روستایی و دسترسی به طبیعت، گشت و گذار و تجارب فرهنگی هستند، فراهم می آورد و از طرف دیگر به کشاورزان کمک میکند تا پویایی و دوام کشاورزی را حفظ نمایند و اقتصاد خود را تنوع ببخشند.

    محصول زیتون محصول اصلی کشاورزی شهرستان رودبار میباشد و باغات زیتون در سطح شهر و سایر شهرها و روستاهای این شهرستان به چشم میخورد. همچنین محصولات جانبی زیتون نیز مانند روغن زیتون، صابون زیتون و روغن زیتون مالشی نیز در شهرستان تولید میشود.

    با توجه به این که گردشگری کشاورزی برای مناطقی که گزینه های محدودی برای توسعه دارند می تواند انتخاب مناسبی جهت توسعه محسوب شود، مسئله ی پیش روی این پژوهش شناسایی دقیق توانمندی ها و پتانسیل های موجود جهت توسعه ی گردشگری کشاورزی در شهرستان رودبار با مد نظر قرار دادن محصول زیتون به عنوان محصول اصلی این شهرستان میباشد.

    شهرستان رودبار با وسعت 2517 کیلومتر مربع وسیع ترین شهرستان استان گیلان است.

    شهرستان رودبار به چهار بخش شامل بخشهای مرکزی، بره سر، توتکابن و جیرنده تقسیم میشود. بخش مرکزی دارای چهار شهر رودبار، منجیل، رستم آباد و لوشان است. این شهرستان ده دهستان به نام های خورگام، دلفک، بلوکات، دشتویل، رحمت آباد، جیرنده، کلیشم، رستم آباد شمالی، رستم آباد جنوبی و کلشتر دارد. شهرستان رودبار در کرانه سفیدرود و در منطقه ای کوهستانی قرار گرفته است و آب و هوای آن تحت تأثیر هوای خشک و نیمه خشک ناحیه مرکزی قرار دارد از نظر آب و هوایی این منطقه بویژه شهر رودبار دارای آب و هوای مدیترانه ای می باشند.

    رویش درختان زیتون در این منطقه گواه موضوع است. شهرستان رودبار با موقعیت خاص خود، بین کلیه شهرستان های استان گیلان کمترین مقدار بارندگی را دارد. منابع آبی عمده در سطح این شهرستان به رودها و چشمه سار ها و سفره های آب زیرزمینی محدود میشود.

    شهرستان رودبار منطقه ای کوهستانی و دارای اقلیم متنوع آب وهوایی است به طوری که در ارتفاعات پایین و نقاط هم مرز شهرهای گیلان، آب و هوای مرطوب و شرایط همگون با شهرهای جلگه ای گیلان دارد و در ارتفاعات بالا دارای آب و هوای کوهستانی و مراتع سرسبز می باشد. این تنوع در نقاط هم مرز با قزوین و زنجان تغییر میکند به طوری که در ارتفاعات پایین لوشان آب و هوا کاملا خشک و گرم است ولی ارتفاعات بالا ییلاقی است. اراضی مرتعی و زراعی در شیب جنوبی قرار گرفته اند که دارای آب و هوای نسبتا خشک و گونه های گیاهی کاملا متفاوت با مناطق شمالی است. جنگل ها در مناطق مزبور تنک بوده و دارای گونه های زربین واُرس هستند.

    محصول مهم و استراتژیک زیتون رودبار با قدمتی بیش از 2000 سال کمابیش در این سرزمین تداوم حیات داشته است و اساسا رودبار و زیتون نام هایی هستند که بسان قضایای منطقی تصور هر یک نام دیگری را در ذهن تداعی می کند. رودبار در سایر محیط ها به عنوان رودبارِ زیتون شناخته میشود چندی قبل در کشفیاتی که در تپه باستانی کلورز رستم آباد انجام شد آثاری از دانه های زیتون بدست آمد که سندی بر عمر بیش از 2000 سال این محصول در این شهرستان دیر پا دارد. سطح زیر کشت زیتون در شهرستان رودبار حدود 8600 هکتار می باشد که از سال 1385 تا 1395 حدود 2650هکتار توسعه یافته است. باغات بار دِه زیتون شهرستان حدود 6700 هکتار می باشد و در سال 1396جاری 17350 تن تولید داشته و درآمد حاصل از آن در سال جاری، حدود 84 میلیارد تومان برآورد میشود. سطح زیر کشت محصولات کشاورزی در شهرستان رودبار بدین شرح است:

    بخش زراعت: برنج 3375 هکتار، گندم 6700 هکتار، جو 1700 هکتار، پیاز 70 هکتار

    بخش باغبانی: زیتون 8600 هکتار ( کشت سنتی، 1800 هکتار، کشت نوین، 4000 هکتار و کشت صنعتی، 2800 هکتار)،

     فندق 4800 هکتار، گردو400 هکتار، انار 300هکتار.

     

    امروزه گردشگری کشاورزی به عنوان محرکی برای اقتصاد ناموزون بخش کشاورزی و گرایشی به ریشه های احساسی و نوستالژیک شهروندانِ دنیای مدرن و به سبب عواملی همچون بازدید یا مشارکت در فعالیت های مزرعه، خرید مستقیم محصولات، گذراندن یک شب در مزرعه، کنجکاوی و آموختن درمورد مزرعه و محصولات کشاورزی توانسته است جامعه هدف گسترده ای ایجاد کند. این موضوع میتواند توجه برنامه ریزان حوزه ی گردشگری را به توسعه ی گردشگری کشاورزی در شهرستان رودبار جلب کند. با توسعه گردشگری کشاورزی، هر زمین کشاورزی به یک جاذبه گردشگری تبدیل میشود و زمینه های توسعه ی پایدار را فراهم میکند. پژوهشها این موضوع را تایید مینماید که محصول زیتون به عنوان پتانسیلی ارزشمند جهت توسعه ی گردشگری در اسپانیا مطرح شده است. وجود محصول زیتون به عنوان عمده ترین پتانسیل توسعه گردشگری کشاورزی شهرستان رودبار مطرح می باشد. همچنین وجود چشم انداز های طبیعی و آب و هوای مناسب و معتدل، وجود فرهنگ سنتی معیشت و کشاورزی، برخورداری از محصولات جانبی زیتون از پتانسیل های عمده شهرستان محسوب میگردد. از دیگر قابلیت های شهرستان رودبار، می توان به وجود کارخانه های محصولات جانبی زیتون اشاره کرد. این امر امکان بازدید گردشگران علاقه مند از مراحل تولید محصولات جانبی زیتون را فراهم میکند.