بسته
(0) کالا
هیچ محصولی در سبد خرید شما وجود ندارد.
دسته بندی محصولات زِیتونِت
    فیلترها
    Preferences
    جستجو
    خبرخوان

    وبلاگ

    0 عناصر سازنده خانه های روستایی گیلان (معماری خانه های گیلان و انعطاف پذیری خانه های سنتی گیلان)

    خانه های روستایی جلگه و کوهپایه ای گیلان بر حسب هر محل و رفاه مادی اهالی آن بسیار متنوع و ناهمگون اند، این خانه ها دارای مجموعه ای از خصوصیت های مشترک و نظامی از خصیصه های مادی و صوری و قواعد سازماندهی فضای خانگی اند که هویت معماری محلی را مشخص میکند.

    علاوه بر خانه، ساخته های دیگری نیز در گیلان وجود دارد که معرف هویت معماری این سرزمین است. کوتام، کندوج و تلمبار از دیگر عناصر سازنده ی معماری این بوم هستند و همچون اجزاء و فضاهای تشکیل دهنده ی خانه دارای انعطاف پذیری عملکردی بوده و هر کدام از آنها در فصول مختلف سال، علاوه بر عملکرد اصلی خود عملکردهای دیگری را رقم میزنند. در این مقاله زیتونت  به مشاهده ی جزء به جزء عناصر سازنده ی معماری گیلان و از منظر انعطاف پذیری عملکردی پرداخته ایم.

    البته ما قبلا در لینک زیر به توضیحاتی در مورد بوم معماری گیلان پرداخته بودیم و در این مقاله قصد داریم با جزییات بیشتری از این معماری برای شما بگوییم.

    [لینک مرتبط: معماری خانه های روستایی گیلان همراه با عکس نوشته]

    خانه ها به عنوان بیشترین بنای ساخته شده دست بشر، بهترین و در دسترس ترین ساخته جهت درک و شناخت ما از شیوه ی معماری مردمان هر سرزمین است. اگرچه هر جزئی از خانه ی گیلانی به لحاظ شکلی و عملکردی نسبت به معماری سایر نقاط ایران بی مانند است، اما دریافت ما از معماری این بوم به خانه ها محدود نبوده و ساخته هایی همچون کوتام، کندوج و تلمبار به عنوان اَرکان محوطه ی این خانه ها، نمادی از معماری این خطه هستند.

    کوتام فضایی است که جهت استراحت و گاه جهت نگهبانی مورد استفاده قرار می گیرد. از سوی دیگر، با توجه به اینکه کشاورزی فعالیت عمده ی مردمان این منطقه است دو نوع بنای دیگر، مظهر دو فعالیت تولیدی مهم در جلگه ی گیلان به شمار میروند: یکی کندوج به عنوان خزانه ی برنج و دیگری تلمبار به عنوان پرورشگاه کرم ابریشم. اما هر کدام از این ساخته ها در فصول مختلف سال عملکرد متفاوتی داشته و نوع استفاده از آنها متأثر از گردش فصلهاست که در ادامه به تشریح آن خواهیم پرداخت.

    عناصر سازنده ی معماری بومی گیلان

    عناصر سازنده ی معماری بومی گیلان عبارتند از: خانه، کوتام، کندوج، تلمبار

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (اتاق ها):

    اتاقها در این اقلیم چند عملکردی هستند، در یک اتاق عملکردهای خواب، نشیمن، غذاخوری، پذیرایی و در بعضی مواقع آشپزی اتفاق میافتد.

    نکته ی دیگر فصلی بودن استفاده از اتاق است. اتاق در فصل سرما محل خواب، خوردن و حتی آشپزی است.

    و در فصل گرما، اتاق جای خود را به عناصر دیگری می دهد و همین اعمال یا در ایوان در صورت نداشتن تَلار یا در بیرون خانه در زیر کوتام یا کندوج انجام می شود.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (ایوان):

    ایوان فضایی واسط و نیمه باز در سلسله مراتب دسترسی از فضای باز به بسته میباشد که تعریف کننده ی جهت اصلی و مهمترین وجه ساختمان است ایوان اصلی بزرگتر از هر کدام از اتاقهای خانه است و به عنوان فضای نشیمن استفاده میشود. این ایوان معمولا در جبهه ی شرقی یا جنوبی ساختمان شکل میگیرد. عمق ایوان به اندازه ای است که از تابش نامطلوب خورشید در تابستان جلوگیری می نماید و از طرف دیگر مانع بهره گیری از نور خورشید در زمستان نمی شود.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (غلام گرد):

    فضاهای با دو ردیف ستون جلوی تلارها غلام گردش نامیده میشود که ایوان های شمالی، شرقی و غربی هستند. این ایوان ها علاوه بر ارتباط درونی اتاقها، حایلی برای ممانعت از نفوذ کج باران به دیوارها و در منازل افراد متمول، محل تردد خادمین خانه بوده اند که نام غلام گردش را به آنها اطلاق می کردند. این ایوان ها عرضی کمتر و در حدود 80 سانتیمتر دارند، حال آن که ایوان های جنوبی به لحاظ نوع عملکرد عریضتر بوده تا 2/5 متر پهنا داشته اند. در بسیاری از منازل تنها قسمتی از نما که دارای شکست و پیش آمدگی است، همین فضا میباشد.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (بام شیب دار):

    به دلیل ریزش مداوم باران، بامها در این منطقه به صورت شیبدار هستند، بدین وسیله از جمع شدن آب باران و یا برف در سقف ساختمان، جلوگیری به عمل می آید. فضای خالی مابین بام شیبدار و سقف در این ساختمان ها، محل مناسبی برای انبار نمودن و نگهداری مواد غذایی سالانه است و به گونه ای ساخته میشود که امکان جریان هوا و تهویه در آن وجود داشته باشد.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (فاکون):

    فاکون عنصر معماری است که در اغلب بناهای سنتی روستایی جلگه ی گیلان با کاربردهای ویژه ی خود به عنوان فضاهای خدماتی در جبهه های رو به بادهای پاییز و زمستان احداث میگردد و موجب عدم نفوذ کج باران به دیوارهای ساختمان میشود. فضای زیر فاکون در سطح زمین برای استقرار احشام مناسب است.

     

    [لینک مرتبطمراسم های ویژه محلی در گیلان، گیلان را بهتر تجربه کنیم]

     

    این عنصر در یک یا دو جبهه ی ساختمان که رو به باد است ساخته میشود و معمولا پنجره ای به بیرون در این دو جبهه باز نمی شود. بدین ترتیب ضمن جلوگیری از نفوذ باران به داخل ساختمان، از تبادل حرارتی بنا در برابر باد غالب زمستانی جلوگیری به عمل می آید. علاوه بر این، از تابش نور نامطلوب شرقی و به خصوص غربی به بدنه ی ساختمان ممانعت می نماید. فاکون ایوان نیمه محصور جانبی و پشتی است که با امتداد دامنه ی سقف تا پایین ایوان به وجود می آید. این فضای ذوزنقه ای یا مثلثی شکل در زمستان جهت انبار مواد غذایی، لوازم منزل و انجام برخی فعالیت های درجه دو مورد استفاده قرار میگیرد و در تابستان مکانی برای تبدیل برخی از محصولات زراعی و باغی و آماده سازی برای استفاده و یا عرضه به بازار است. زمان ساخت فاکون پس از پایان یافتن کار ساختمان سازی و گاه بعد از گذشت چند سال از استفاده ی بنا میباشد.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (تلار):

    ایوان طبقه دوّم و یا سوّم، تَلار نامیده می شود. تلار به اندازه ی چند پلّه از ایوان بالاتر است و معمولا در زیر آن انبار یا طویله قرار می گیرد و در بعضی نمونه ها زیر آن خالی است. اتاقی که در پشت تَلار قرار می گیرد، بالاخانه نام دارد.

    تَلار جزء مهمترین عناصر واحد مسکونی روستایی و نشانی از اهمیت و شخصیّت صاحب خانه است و پوشش جداره های خارجی آن کمتر از ایوان بوده است. در تلار تزئینات و ریزه کاری های معماری بیشتر از سایر فضاها دیده میشود.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (بالاخانه):

    اتاقی که تَلار جلوی آن قرار می گیرد بالاخانه نامیده میشود وغالباً به مهمان اختصاص دارد. در این اقلیم تهویه و جریان هوا نقش اساسی در شکل گیری معماری ایفا میکند، لذا بالاخانه به عنوان فضایی که تَلار جلوی آن قرار دارد، بهترین اتاق از نظر تهویه، جریان هوا، دید و منظر میباشد. از طرفی دارای دسترسی جداگانه از ایوان است به همین دلیل به مهمان اختصاص می یابد.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (کرسی):

    برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به کف بنا، ساختمان از کف زمین ارتفاع گرفته تا جریان هوا مابین کف و سطح زمین برقرار شود.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (پله):

    ارتباط طبقات و زمین با پله های یک طرفه ای است که در نمای اصلی جلوه گر انعطاف مسکن همساز با طبیعت بوده است. پله خود به شکل یک اِلمان معماری طراحی شده و هیچگاه مانند بناهای منطقه ی کویری ایران در درون جرزها مخفی نمی گردد. در خانه های شهری، پله های ارتباطی طبقات معمولا در محدوده ی بسته قرار داشته که بیشتر تأثیر گرفته از معماری اروپایی و روسیه است. از نظر اقلیمی این عنصر معماری در جبهه ای از ساختمان اجرا میشود که از کج باران و تابش مستقیم آفتاب به دور باشد.

     

    [لینک مرتبط: مراسم ازدواج در گیلان]

     

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (کوتام):

    در حواشی جلگه و در سمت مغرب و مشرق و جنوب، تَلار و بدل آن، یعنی کت به ندرت مشاهده می شود. در این نقطه به جای اینها، مکان های مستقلی برای گذراندن تابستان در خانه میسازند که مقر تابستانی خانواده ها بوده که در چند قدمی خانه ساخته میشود کوتام جزو فضاهای نیمه باز محسوب میشود. اتاقی به ابعاد تقریبی 3/5 در 3/5 متر که بر روی دستک های چوبی و با ارتفاع 1/5 تا 2 متر از سطح زمین ساخته می شود، این فضا از چهار طرف باز بوده و توسط جان پناهی چوبی احاطه میشود و سقفی به شکل هرم دارد. از قسمت زیرین کوتام برای نگهداری دام ها و از قسمت بالایی آن برای خواب تابستانی بهارخواب اعضای خانواده استفاده میشود.

    اگر کوتام در وسط مزرعه برپا شود به آن بِجارکوتام گفته می شود که به عنوان کمینگاه و استراحتگاه مورد استفاده قرار می گیرد چرا که برنجزارها از همان ابتدای جوانه زدنِ نشا نیاز به نگهداری شبانه دارند. بجار کوتام فضایی را جهت دیده بانی و نگهبانی در مزارع فراهم میکند.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (کَندوج):

    جزو فضاهای نیمه باز محسوب میشود. سقفی بلند به شکل کله قند دارد. ابعاد این فضا کمی بیشتر از کوتام میباشد، از این فضا برای انبار کردن غله و برنج استفاده می شود. فضای قابل توجهی در زیر بام شیبدار دارد، لذا محل انبار نمودن دسته های برنج با شلتوک در قسمت زیر بام شیبدار است و این مسئله را از نظر اقلیمی میتوان این گونه توضیح داد که با انبار نمودن دسته های برنج یا شَلتوک در قسمت فوقانی کندوج، در قسمت پایینی جریان هوا به وجود می آید و این خود سبب خشک شدن و مصون بودن از رطوبت محصول میشود، گفتنی است که فرم کندوج همچون فرم خانه ها در جلگه ی شرق و غرب گیلان متفاوت بوده و تابعی از ساختار کلی خانه هاست. کندوج که محل نگهداری دسترنج یکساله ی کشاورزاست همیشه مقابل نمای اصلی و در نزدیکی در ورودی قرار می گیرد تا علاوه بر امکان کنترل از ایوان و تلار، مراحل انتقال برنج ها به راحتی انجام پذیرد.

    عناصر کالبدی معماری خانه های گیلان (تَلَمبار):

    جزو فضاهای نیمه باز محسوب میشود. تلمبار، فضایی جهت پرورش کرم ابریشم است و در فصولی که کار پرورش انجام نمی شود جهت انبار کردن محصولات کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد. دیوارهای آن معمولا به کمک نی و گل بسته میشود و سقف دو شیبه با پوشش لی دارد.

    تلمبار کرم ابریشم نیز مانند کندوج از اجزای تقریباً ثابت محوطه های مسکونی هستند که بسته به موقعیّت خاص جغرافیایی منطقه، قرارگیری و چیدمان آن درمحوطه تابع نظمی خاص میباشد و در حد فاصل بین بنای مسکونی و توتستان یا باغ توت قرار میگیرد. بسته به میزان رفاه خانواده، کیفیت ساخت تلمبارها نیز متفاوت بوده و با مصالح پایدارتری برپا می گردد.

     

    [لینک مرتبط: پوشاک مردم گیلان، پوشش مردم شرق گیلان]

     

    انعطاف پذیری در معماری گیلان:

    در معماری این بوم احداث فضایی در منزل که زمانی محدود استفاده شود موجه نیست. به همین دلیل سعی بر استفاده ی چندگونه از فضاها است. یعنی عناصر و اجزای معماری در اوقات مختلف سال کاربری های متفاوتی پیدا میکنند.به عنوان مثال فضای تلمبار علاوه بر عملکرد پرورش نوغان استفاده های دیگری در ایام سال دارد همانند نگهداری موقت دام و مکانی برای جداسازی برنج از شلتوک در قسمت زیرین تلمبار.

    همچنین ایجاد فضایی فقط برای انجام برخی فعّالیّتهای دستی خانگی مانند باز کردن پشم و چادر شب بافی که در زمان محدودی انجام می پذیرد، معقول نبوده و اینگونه کارها به فضای ایوان انتقال مییابد. ایوان ها علاوه بر ایجاد ارتباط میان اجزای مسکن اتاقها خود در اوقاتی دارای کارکرد اقتصادی بوده و گاه به عنوان فضای اصلی زیست و پاره ای موارد به عنوان انبار، فضای خدماتی و یا محلی برای انجام فعالیتهای تولیدی مورد استفاده قرار میگیرند.

    تَلار شرقی یا ایوان شرقی طبقه ی دوّم که حرکت باد در آن به راحتی انجام می پذیرد علاوه بر امکان استراحت در تابستان کارکرد اقتصادی نیز داشته و تبدیل برخی محصولات باغی مانند گردو و فندق، به محصولات قابل عرضه ی بازار در این مکان انجام پذیرفته و نیز فضایی برای انبار کردن مواد غذایی در زمستان است.

    از اتاق های اصلی خانه به ندرت برای انجام کارهای خاص استفاده میشود. واژگان زبان محلی از این لحاظ گویاست: اتاقها را با تعبیرهای نقشی از قبیل: آشپزخانه، اتاق نهارخوری، اتاق خواب نامگذاری نمیکنند بلکه واژه ی اتاق راکه معنایی کلی و نوعی دارد به کار میبرند و درصورت لزوم، متمّمی برای آن می افزایند که فقط به موضع و محل اتاق دلالت میکند.

     مثلا میگویند: پایین اتاق، بالا اتاق یا تلار اتاق.

    در واقع این اتاقها برحسب نقش های دائمی که ممکن است برعهده داشته باشند متمایز نمیشوند بلکه هریک از آنها به نوبت و مطابق با آهنگ تغییرات فصلی، مرکز حیاط خانوادگی میگردد. این استفاده های گوناگون از فضای خانگی، به این صورت که برحسب ضرورت هر اتاقی را بتوان به کاربرد تازه ای اختصاص داد، ممتنع و تصورناپذیر می بود اگر تجهیزاتی خاص و اثاثیه ای ثابت وجود میداشت که یک بار برای همیشه نقش هایی کاملا مشخص و تثبیت شده به اتاق ها میداد، حال آنکه ابداً چنین چیزی در خانه های گیلان مشاهده نمیشود، یگانه تجهیزات داخلی خانه عبارتند از طاقچه هایی که در دیوار تعبیه میشوند. هر چند خانه ی گیلانی از نظر شکل بندی بیرونی آن ثابت است اما از نظر ترکیب درونی انعطاف پذیری نقشی دارد و لذا با کاربردهای متعددی تطبیق پذیر است.

    نتیجه گیری در مورد ویژگی های جالب و منحصربه فرد معماری خانه های روستایی گیلان:

    با مطالعه ی اجزای سازنده ی معماری خانه های گیلان نظیر: ایوان، تلار، اتاق و فاکون و سایر ساخته های مستقر در محوطه ی خانه ها نظیر کوتام، کندوج و تلمبار دریافتیم که انعطاف پذیری نقشی یکی از بارزترین مشخصه های این فضاهاست.

    اگرچه هر کدام از این فضاها با نام و عملکردی خاص تعریف میشوند اما کیفیت طراحی و نحوه ی آرایش فضایی آنها به گونه ای است که با گذر فصل ها همچون طبیعت زیبای گیلان شکلی نو به خود میگیرند و در هر لحظه قابلیت بازگشت به نقش قبلی خود را خواهند داشت. خانه هایی که اگرچه مانند فلات مرکزی ایران وسیع و پر از فضاهای گوناگون اندرونی و بیرونی نیستند اما از وجب به وجب آنها چنان استفاده شده که هر بیننده ای را به تحسین وا می دارد.

    فضای زیر فاکون که انجام هر نوع فعالیتی از آشپزی و فرآوری محصولات کشاورزی تا نگهداری احشام در آن ممکن است یا اتاقهایی که در آن واحد توان تبدیل شدن به آشپزخانه یا نشیمن را دارند خود مصداقی بر این ادعاست. توجه به این قابلیت در معماری بومی گیلان، میتواند به عنوان نکته ای کلیدی در معماری امروزمان گره گشای بسیاری از مشکلات گردد. امروزه وضعیت اقتصادی اغلب مردم به گونه ای است که آنها را به سکونت در خانه های کوچک وا میدارد. به کارگیری انعطاف پذیری نقشی در خلق فضاهای خانه، امکان استفاده ی بهینه از گوشه گوشه ی محل سکونتشان را فراهم میکند و تجربه ی بودن در فضاهای متفاوتی را حتی در همان خانه های کوچک برایشان به وجود خواهد آورد.

    هر هفته تعداد زیادی از گردشگران استان گیلان، خانه های روستایی زیتونت را آنلاین اجاره و رزرو می کنند و از گردشگری روستایی گیلان لذت می برند. شما می توانید با کلیک بر روی تصویر زیر، خانه روستایی خودتان را آنلاین رزرو کنید.

    اجاره آنلاین کلبه و خانه های روستایی و جنگلی گیلان در زیتونت

     

    خانه های روستایی گیلان را بهتر بشناسیم (بوم معماری خانه های روستایی گیلان)
    6 خانه های روستایی گیلان را بهتر بشناسیم (بوم معماری خانه های روستایی گیلان)

    بوم معماری که با گسترش مفاهیمی نظیر توسعه پایدار و حفظ منابع زیستی در جوامع غربی طی چندین دهه اخیر مورد توجه قرار گرفته است، ارزش گذاری بر معماری است که بتواند از ظرفیت های فرهنگی و بومی محل احداث خود بهره بگیرد و بدون آسیب به منابع زیستی و طبیعی در توسعه جوامع موثر باشد. 

    این معماری با صرفه جویی در مصرف انرژی های تجدیدناپذیر و آلاینده و بهره برداری از انرژی های طبیعی مانند باد و خورشید به حفظ محیط زیست کمک می کند.

    خانه های روستایی گیلان و معماری خانه روستایی گیلان

    در جوامع شرقی به خصوص در ایران و گیلان در گذشته سعی داشتند تا به گونه ای به تعامل با طبیعت برسند. این هماهنگی و تعامل موجب بهره وری بهتر و پایدار او از منابع طبیعی پیرامونش می شد و آن را برای نسل های آینده حفظ می نمود. 

    او می دانست که اتلاف منابع، موجب فقر فرزندانش می شود. به علاوه بی توجهی به طبیعت، مبارزه ای مداوم میان انسان و طبیعت را در پی دارد که انسان قطعا بازنده آن است. 

    معماری روستایی و خانه های روستایی گیلان را می توان الگوی زیبایی از بوم معماری دانست. معماری هایی که در عین فائق آمدن بر نامهربانی های طبیعت مانند (زلزله های مداوم در گیلان، باد و باران و برف های سنگین) همچون پیکره ای هماهنگ در بستر طبیعت از مواهب آن ( نور خورشید، کوران، مصالح و منابع) بهره می گیرد.

    نورمن فاستر یکی از بزرگان بوم معماری در جهان است که گرایش های قوی ای نسبت به محیط زیست دارد. طراحی بناهایی که اصطلاحا به آنها Ecoarchitecture  می گویند در آثار معماران معاصر بسیار دیده می شود.

     معماری سنتی مناطق جلگه ای گیلان با سازه ای تماما چوبی، اندودی از گِل و کلوش (ساقه برنج) و پوشش سقفی از گالی (گیاهی مردابی) یا کلوش تعریف می شود. 

    این ساختار تقریبا مشترک، با تفاوت هایی در فرم معماری و تکنیک های ساخت در کل محدود جلگه ای گیلان قابل شناسایی است.

    اولین قدم در بنای یک خانه روستایی در گیلان، تعیین جهت استقرار بنا بود. 

    خانه های روستایی گیلان و معماری خانه های روستایی گیلان

     با توجه به بادهای مطلوب تابستانی که از جهت شرق و شمال شرقی می وزند و با توجه به اقلیمی که در آن کوران مهم ترین عامل برای ایجاد آسایش است، هوشمندانه ترین گزینه معمار، از سویی ایجاد بدنه های باز در جهت شرق و کشیدگی پلان در جهت شمالی و جنوبی برای بهره برداری بهتر از جریانات هوا و جلوگیری از بادهای زمستانی و سرد که از جهت غربی می وزند.

    راه حل معمار سنتی در غالب خانه های روستایی گیلان استفاده از جهت شرقی و غربی است. البته عناصر فرهنگی همچون همسایگی و دید و منظر و یا عوامل فیزیکی و طبیعی مانند دسترسی ها، مسیر رودخانه ها و مزارع نیز از دیگر عوامل تاثیرگذار در انتخاب جهت استقرار می باشد.

    بنا در گیلان با استفاده از مصالحی در دسترس و طبیعی مانند چوب، خاک و گیاهان خودرو و برنج ساخته می شود. اسکلت خانه های روستایی گیلان از کف تا سقف، چوبی است. گونه چوب انتخابی بر حسب محل قرارگیری بنا به عنوان عنصری سازه ای، پرکننده و یا در مجاورت خاک، تغییر می کند.

    بیشترین استفاده از چوب در منطقه جلگه ای شرق گیلان معمول است. استفاده از گونه های مقاوم و برش چوب در فصل مناسب و خشک کردن به روش سنتی (دود دادن) بر عمر چوب می افزاید. به همین علت این مصالح چوبی برای چندین بار در ساخت خانه های مختلف طی سال ها مورد استفاده قرار می گرفته اند.این امر موجب حفظ و هدر نرفتن منابع طبیعی و جنگل بوده است.

     در استقرار سازه در خانه های روستایی گیلان و اتصال سازه روی هم از میخ استفاده نمی شده است. به جز در مواردی که برای اتصال نال ها (تیرهای حمال) بر روی هم یا اتصال ستون ها روی نال.

    برای گیردادن سازه به هم از طنابی بافته شده از ساقه برنج، به نام وریس استفاده می شد که این دیتیل دراجرای سقف شیب دار قابل مشاهده است.

    چوب ها در خانه های روستایی گیلان، بدون برش و تراش و البته به شکل طبیعی بر روی هم مستقر می شدند، این امر از اتلاف منابع جلوگیری می کند و این سازنده و معمار است که خود را با طبیعت هماهنگ می کند.

    از گیاه برنج که در زندگی روزمره مردم گیلان نقش مهمی دارد، به وفور در ساخت و ساز استفاده می شود. ساقه آن برای پوشش بام، بخصوص در مناطق جلگه مرکز و غرب گیلان، کاربرد دارد. همانطور که در بالا اشاره کردیم از ساقه برنج، طنابی محکم می بافند که برای اتصال محکم سازه، اجرای بام شیب دار و دیوارها مورد استفاده قرار می گیرد. ساقه بافته شده برنج به عنوان عنصری تزئینی در مبلمان خانه ها نیز کاربرد داشته است.

    از ساقه خرد شده برنج ملات کلوش و گل تهیه می شود که برای اندود دیوارها و پرکردن فضای الوارهای دیوار چوبی استفاده می شود. از فل (پوسته برنج) و گل در لایه آستر و از سوب (سبوس) و گل در پرداخت نهایی دیوار استفاده می شود.

     کندوج در خانه های روستایی گیلان

     

    به دلیل اهمیت محصول برنج در گیلان، کندوج ها که محل انبار برنج بودند را در جلوی خانه و در جایی قرار میدادند که دید کافی به آن وجود داشته باشد و امنیت کندوج که تمام سرمایه خانواده در آن نگهداری می شد، تامین شود.

    کندوج در خانه های روستایی گیلان

    در انتهای پایه های کندوج از صفحه چوبی مربعی شکل استفاده می شد، که همین مورد مانع از ورود موش ها به داخل کندوج ها می شد به دلیل جاذبه زمین موش ها امکان عبور از این صفحه چوبی مربعی شکل را نداشتند.

    نقش خاک در خانه های روستایی گیلان:

    خاک دیگر عنصر طبیعی است که در ساخت و ساز خانه های روستایی و برای اندود کاری بنا، کف سازی و ساخت دیوار چینه ای مورد استفاده قرار می گرفت. استفاده از خاک برای اندود کاری و پرکردن دیوار، علاوه بر استحکام سازه ای بنا، از تبادل حرارتی داخل و خارج اتاق ها می کاست.

    بنابراین خاک باعث می شد تا در تابستان اتاق ها خنک شود و در زمستان با یک اجاق زغالی کاملا گرم باشد.

    بازشوها و پنجره ها و درهای ورودی خانه های روستایی:

    بازشوها در خانه های روستایی گیلان محدود است و به یک درب خلاصه می شود. در خانه های با قدمت 80 سال به بالا، پنجره ای مشاهده نمی شود، چرا که تعدد بازشوها اتلاف حرارتی را افزایش می دهد. اساسا نیاز به پنجره احساس نمی شده است چرا که زندگی تابستانی خانواده در ایوان و در بدنه های باز خانه در جریان بود و اتاق ها محل زندگی زمستانی خانواده بوده است. 

    نقش تلار و ایوان در خانه های روستایی گیلان

     پیش آمدگی تلار و ایوان و سقف مانع از نفوذ اشعه های خورشید به اتاق ها می شده است بنابراین ایجاد پنجره برای تابش خورشید به اتاق ها اساسا در این معماری بی معناست زندگی تابستانی در خانه های روستایی گیلان، در اتاق ها جریان نداشته است. ایوان و تلارهای سراسری که اتاق ها در هسته مرکزی آن واقع شده اند به ایجاد کوران و تهویه کمک می کنند و فضاهایی برای زندگی تابستانی اهالی خانه اند.

    جریان های هوا در زیر سازه و فضای خالی زیر کف طبقه اول برخی از خانه های روستایی گیلان، به ایجاد کوران کمک می کند، قرارگیری بنا بر روی سکو نیز مانع نفوذ رطوبت از کف و موجب آسایش بیشتر می شود.

    صرفه جویی در مصرف انرژی با پیش بینی تمهیدات هوشمندانه مانند بهره گیری از جریانات هوایی، تابش خورشید، جهت استقرار بنا، شکل پلان، تعداد بازشوها، اجرای سایبان ها برای جلوگیری از تابش مزاحم خورشید و جلوگیری از بادهای باران زا و استفاده از رنگ ها مناسب در معماری خانه های روستایی گیلان مورد توجه قرار گرفته است. 

    اما متاسفانه ساخت و سازهای چهار دهه ی اخیر، به شدت با دستاوردهای چندین قرن این معماری متفاوت است. بناهایی که نه خود دارای هویت اند و در جاهایی ساخته می شوند که هویت آن منطقه را نیز مخدوش می کنند.

    ما تا پیش از اینکه این فرهنگ بمیرد وقت داریم. تلاش ما در زیتونت کمک به حفظ این بناها و فرهنگ گیلان است.

    آقای دکتر محمود طالقانی مجری پروژه موزه میراث روستایی گیلان، جمله ی جالب و تامل برانگیزی دارد:

    این سرزمین غلط آفریده نشده است، ما با آن رفتاری غلط داریم.

     

    هر هفته تعداد زیادی از گردشگران استان گیلان، خانه های روستایی زیتونت را آنلاین رزرو می کنند و از گردشگری روستایی گیلان لذت می برند. شما می توانید با کلیک بر روی تصویر زیر، خانه روستایی خودتان را آنلاین رزرو کنید.

    خانه های روستایی گیلان را آنلاین رزرو و اجاره نمایید

    آیین های نوروزی گیلان ( سنت های نوروز در گیلان را حفظ کنیم) بخش اول
    0 آیین های نوروزی گیلان ( سنت های نوروز در گیلان را حفظ کنیم) بخش اول

    آیین های نوروزی در گیلان اسفند ماه آغاز شده و تا سیزده بدر ادامه دارد. مراسم نوروز در گیلان را در سه بخش می توان مورد بررسی قرار داد:

    آیین های پیشواز نوروز 

    آیین های ویژه عید نوروز 

    آیین ها و مراسم مربوط به سیزده به در

    پیشواز از نوروز:

    استقبال از نوروز یکی از آیین های مشترک و متداول در تمام نقاط ایران است که چهره ی شهرها و روستاها را متحول می کند. عروس طبیعت چون چهره می گشاید و و رخ می نماید و دلبری می آغازد، انسان نیز به یمن سرسبزی و شادابی روح بخش به وجد می آید و چهره خوان و خانمان و زندگی می آراید و بساط جشن مهیا می سازد.

    استقبال از نوروز در گیلان با خانه تکانی، نوروز خوانی، بره دگنی، آینه تاودنی، شال دگنی، عروسه گولی، پیره بابو، چهارشنبه سوری و... سرانجام با خرید لباس و پوشاک نو، پخت و پز انواع نانها و شیرینی محلی به پایان می رسد.

    خانه تکانی یا دیچین واچین در فرهنگ نوروز گیلان:

    خانه تکانی با تمیز کردن و تزئین پوشش دیوارها و کف اتاق خانه ها شروع می شد. در گذشته که خانه از مصالح بومی مثل: گل و چوب و گالی تهیه می شد، در اسفند ماه زنان هر خانواده با تهیه گل رس برای گیله کار کف خانه را تمیز می کردند و با نوعی گل به نام سیفیده گیل دیوارها را تزئین می کردند.

    معمولا اتاق ها و ایوان ها از حصیر پوشانده می شد، حصیرها ریز و درشت را به دور خانه می بردند و می شستند و وسایل خانه را در حیاط خانه خاک مال یا شستشو با خاک و کاه می کردند. 

    معمولا نوروزخوانان در ابتدای نوروز شعرهایی از این دست می خواندند: 

    نوروزخوانی در گیلان

    بره دگنی یا بره انداختن:

    نوروز خوانی در روستاها و آبادیهای رودبار، رسم ویژه خود را داشت، در این ایام دو یا سه نفر، از گروه کودکان نوروزخوان بره ای را تزئین می کردند و به پیشانی آن حنا می بستند و با پارچه رنگی می آراستند و از بالای پشت بام به داخل خانه می انداختند و هدیه دریافت می کردند. 

    شال دگنی یا شال انداختن:

    در آیین شال دگنی، شالی بلند از بالای پشت بام خانه به داخل اتاق آویزان می کردند و صاحب خانه پول، شیرینی داخل شال کرده و به بالا می فرستاد.

    آینه تاودانی یا آینه انداختن:

    بازی « آینه تاودانی » یاانداختن آینه یکی ازمراسم پیشواز نوروز در گیلان بویژه در صومعه سرا است با نزدیک شدن سال نو، عده ای از نوجوانان ، آینه ای در دو رو و مستطیل شکل را با گلهای بنفشه و پامچال وشاخه شمشاد به گونه ای منظم مزین می سازند، سپس آن را به ریسمان بلند وصل کرده، شبها بعد از خوردنشان به در خانه ی هم محلی ها می روند. خانه های روستایی با پایه های چوبی ساخته می شود ورفت وامد در آنها به سهولت امکان پذیر است. در گذشته با سوزاندن هیزم اتاق را گرم میکردند وبرای اجتناب از دود در اتاق نیم باز گذاشته میشد بنابراین نوجوانان ، براحتی میتوانستند آینه و دسته گل را به وسط اتاق بیاندازند، اما اگر دراتاق خانه بسته میشد، خیلی آرام در را باز میکردند تا کسی از اعضا خانه متوجه حضور آن نشوند. معمولا سعی میشد، دسته گل وسبزه و آینه به وسط اتاق انداخته شود و خود در پشت در مخفی میشدند زن صاحبخانه که معمولا در حال پختن حلوا وشیرینی نوروزی بود، آینه را برداشته به آن نگاه میکرد و به صاحب آینه سکه یا تخم مرغ و اردک و مقداری حلوا هدیه میداد.

     

     خانه های روستایی گیلان را آنلاین اجاره کنید

    یک روز را در روستای گردشگری حلیمه جان خواهیم بود
    0 یک روز را در روستای گردشگری حلیمه جان خواهیم بود

    حلیمه جان، روستایی از توابع بخش رحمت‌آباد و بلوکات شهرستان رودبار در استان گیلان ایران است. این روستا در دهستان بلوکات قرار دارد. روستای حلیمه جان یکی از مناطق بسیار زیبای استان گیلان ، شهرستان رودبار به دلیل قدمت چند هزار ساله و جاذبه های متنوع طبیعی از جمله جنگل ،تالاب و رودخانه سفیدرود ، هرساله پذیرای هزاران نفر مسافر و گردشگر داخلی و خارجی است.

    مسیر روستای حلیمه جان:

    شما برای اینکه به روستای حلیمه جان برسید باید از شهر رودبار عبور کنید و وارد آزاد راه قزوین به رشت شوید. پس از عبور از تونل های دوقلو، ورودی روستای حلیمه جان با تابلوی آبی رنگ و سپس تابلوی بزرگ تری نمایان است. با ورود به راه اصلی روستا، پس از عبور از یک جاده جنگلی و کوهستانی به مرکز روستای حلیمه جان خواهید رسید. با توجه به جاده ی روستای حلیمه جان، امکان بردن تور با اتوبوس وجود دارد. اما پیشنهاد زیتونت رفتن با مینی باس یا مینی بوس است.

    اما پس از رسیدن به روستای حلیمه جان چه چیزی در انتظار گردشگران روستای حلیمه جان خواهد بود.

    جاذبه های گردشگری روستای حلیمه جان:

    اولین جاذبه ی گردشگری روستای حلیمه جان و معروف ترین آن، دریاچه حلیمه جان یا دریاچه عروس آن است که بدلیل قرار گیری جلبک ها بر روی سطح آب، زیبایی خاصی دارد و شما می توانید یک دریاچه دو رنگ را ببینید.

    دریاچه عروس حلیمه جان

    اجاره خانه روستایی در حلیمه جان

    رزرو خانه روستایی در حلیمه جان

    دومین جاذبه گردشگری حلیمه جان نمایی بسیار زیبا از قله درفک است. شما به راحتی می توانید از حلیمه جان، تصاویری بسیار زیبا از قله درفک ثبت کنید.

    سومین جاذبه گردشگری حلیمه جان، بافت روستایی حفظ شده است که همراه با خانه های روستایی زیبایش می تواند ارزش اقامت در این روستا را داشته باشد.

    فرض کنید یکی از خانه های روستایی زیتونت در حلیمه جان را رزرو کردید و قرار است پنج شنبه در روستای حلیمه جان باشید. از قبل با زیتونت هماهنگ می کنید و غذای محلی سفارش میدید. مثلا صبح از تهران حرکت می کنید، بوفه صبحانه می خورید، ساعت 1 می رسید حلیمه جان، چون قبلا هماهنگ کردید، ساعت 1.30 شامی رودباری و فسنجان و باقلاقاتوق را درب خونه روستایی برای شما میارند و تحویل می دهند. بعد که غذا را خوردید یک استراحت کوتاه می کنید و چون دریاچه حلیمه جان نزدیک است بعد از 1 یکساعت می روید دور دریاچه عروس قدم می زنید. با مردم محلی و خونگرم و مهمان نواز حلیمه جان هم صحبت می شید، از زندگی روزمره آنها لذت می برید، به اسب هایی که دور دریاچه هستند نگاه می کنید، چای آتیشی و ذغالی را کنار دریاچه میل می کنید و برای شب ماست محلی از مردم حلیمه جان میخرید و به خانه روستایی بر میگردید. 

    فردا صبح چون روستاهای اطراف هم به شما نزدیک است، سری به اون روستاها می زنید، مثلا اگر قصد رفتن به سمت رشت را دارید، میتوانید غذای خودتون را در اقامتگاه بوم گردی گالش کولام میل کنید، ما در زیتونت به شما تضمین میدیم اگر دنبال حال خوب هستید، حتما گالش کولام را تجربه کنید. یا اینکه تصمیم می گیرید برگردید به سمت تهران، میتونید در طول مسیر روستای زیبای اسطلخ جان را ببینید، دریاچه ماه نشین و دشت اربادشت و جنگل بلسبجار روستای اسطلخ جان را تجربه کنید و سفر و خاطره خوبی برای خودتان بسازید.

    یک روز با حلیمه جان را در کنار زیتونت تجربه کنید. (زیتونت مستقر در مرکز رشد واحدهای فناور رودبار)

     

    خانه های روستایی گیلان را آنلاین رزرو کنید

     

     

    کافه رستوران ماه نشین روستای اسطلخ جان در کنار دریاچه بالامحل با انواع غذاهای گیلانی و ایرانی در یک محیط زیبا و صمیمی میزبان شما خواهد بود

     

    کافه رستوران ماه نشین روستای اسطلخ جان